De harde realiteit van chemische camouflage

Je lichaam herkent voeding, geen vulstoffen. E-nummers zijn simpelweg codes voor stoffen die de Europese Unie heeft goedgekeurd. Dat betekent ‘getest’, niet noodzakelijk ‘gezond’. Een enkele toevoeging is zelden acuut gevaarlijk. Het probleem zit in de cocktail.

Wanneer je ultrabewerkt voedsel eet, dwing je je lever om lichaamsvreemde stoffen af te breken terwijl je darmwand wordt blootgesteld aan emulgatoren die de slijmlaag aantasten. Dit kan leiden tot laaggradige ontstekingen. Je eet geen voeding, je eet chemische camouflage die je brein voor de gek houdt en je metabolisme vertraagt.

Alvast 5 van de belangrijkste punten

25 meest belangrijke E-nummers

Deze lijst scheidt de feiten van de fabels. We focussen op stoffen die een bewezen fysiologische belasting vormen voor je darmen, lever of hormoonhuishouding. Let op: we hebben feitelijke fouten uit de originele brontekst (zoals E1105) gecorrigeerd naar de juiste stof.

1. E321 Butylhydroxytolueen (BHT)

   • Functie: Antioxidant (Synthetisch)
   • BHT voorkomt dat vetten ranzig worden. Het is een synthetische stof die in het vetweefsel kan stapelen. Je lever moet hard werken om dit af te breken. Hoge doseringen worden in dierproeven gelinkt aan leververgroting en celceldeling-problemen.

2. E420 Sorbitol

   • Functie: Zoetstof / Vulstof
   • Sorbitol trekt als een magneet water aan in de darmen (osmose). Je dunne darm neemt het slecht op, waardoor het in de dikke darm gaat fermenteren. Gevolg: een opgeblazen buik, gasvorming en bij grotere hoeveelheden acute diarree.

3. E621 Mononatriumglutamaat (MSG)

   • Functie: Smaakversterker
   • Glutamaat overprikkelt je smaakpapillen en signaleert ‘eiwit’ aan je hersenen, zelfs als dat er niet is. Het kan je verzadigingsmechanisme verstoren waardoor je blijft eten. Gevoelige mensen ervaren hoofdpijn, zweten en hartkloppingen na inname.

4. E951 Aspartaam

   • Functie: Zoetstof
   • Aspartaam valt in het lichaam uiteen in asparaginezuur, fenylalanine en methanol. Hoewel goedgekeurd, melden veel gebruikers neurologische klachten zoals hoofdpijn en duizeligheid. Het houdt de zoetbehoefte in stand zonder energie te leveren.

5. E954 Saccharine (Gecorrigeerd van E1105)

   • Functie: Zoetstof
   • Saccharine is een oeroude, synthetische zoetstof met een bittere nasmaak. Het heeft invloed op je darmflora. Studies tonen aan dat het de samenstelling van darmbacteriën kan veranderen, wat ironisch genoeg kan leiden tot glucose-intolerantie.

6. E1404 Geoxideerd zetmeel

   • Functie: Bindmiddel / Verdikkingsmiddel
   • Dit is chemisch gemodificeerd zetmeel, niet hetzelfde als een aardappel. Het is zwaar verteerbaar. Onverteerde resten komen in de dikke darm, waar ze zorgen voor gasvorming en een onrustige stoelgang.

7. E1410 Monostarchfosfaat

   • Functie: Bindmiddel
   • Ook een gemodificeerd zetmeel. Het lichaam herkent de structuur niet als natuurlijk voedsel. Grote hoeveelheden leiden tot een ‘gistingstank-effect’ in je buik: krampen en winderigheid zijn het logische gevolg.

8. E1412 Dizetmeelfosfaat

   • Functie: Bindmiddel
   • Wordt veel gebruikt in diepvriesproducten om ze stabiel te houden. Het vertraagt de vertering aanzienlijk. Kan bij mensen met een gevoelige darm (PDS) direct klachten geven.

9. E1505 Triëthylcitraat (Gecorrigeerd van Mono- en diglyceriden)

   • Functie: Schuimstabilisator / Draagstof
   • (Let op: de brontekst noemde hier emulgatoren, maar E1505 is Triëthylcitraat). E1505 wordt gebruikt in eiwitpoeders en aroma’s. In grote hoeveelheden kan het irriterend werken op de slijmvliezen van het maag-darmkanaal.

10. E1520 Propyleenglycol

    • Functie: Oplosmiddel / Conserveringsmiddel
    • Chemisch verwant aan antivries (in andere concentraties). Het houdt cakes en gebak vochtig. Hoewel ‘veilig’ bevonden, kan het bij gevoelige personen huidirritatie en systemische allergische reacties veroorzaken. Je nier moet dit filteren.

11. E160a Carotenen (Synthetisch)

    • Functie: Kleurstof
    • Natuurlijk bètacaroteen (uit wortels) is gezond. De synthetische variant in additieven is echter omstreden, vooral voor rokers, waar hoge innames geassocieerd worden met een verhoogd longrisico. Het wordt vaak gebruikt om ongezonde producten een ‘gezonde’ oranje kleur te geven.

12. E210 Benzoëzuur

    • Functie: Conserveringsmiddel
    • Remt schimmelgroei in zure producten zoals salades en frisdrank. Kan in combinatie met vitamine C (E300) het kankerverwekkende benzeen vormen. Veel mensen reageren met netelroos of astmatische klachten.

13. E211 Natriumbenzoaat

    • Functie: Conserveringsmiddel
    • De zoutvariant van benzoëzuur. Bekend om het triggeren van hyperactiviteit bij kinderen. Ook hier geldt het risico op benzeenvorming in combinatie met ascorbinezuur (Vitamine C).

14. E220 Zwaveldioxide

    • Functie: Conserveringsmiddel / Bleekmiddel
    • Wordt gebruikt in wijn en gedroogd fruit. Het breekt vitamine B1 (thiamine) in je lichaam af. Voor astmapatiënten kan dit nummer levensgevaarlijk zijn omdat het acute benauwdheid kan veroorzaken.

15. E223 Natriummetabisulfiet

    • Functie: Conserveringsmiddel
    • Veel gebruikt in sulfietrijke producten. Het kan het immuunsysteem triggeren, resulterend in ‘sulfietallergie’. Symptomen variëren van huiduitslag tot lage bloeddruk.

16. E224 Kaliummetabisulfiet

    • Functie: Conserveringsmiddel
    • Vergelijkbaar met E223. Het fungeert als antioxidant in wijnen, maar belast het ontgiftingssysteem van het lichaam. Mensen met een tekort aan het enzym sulfiet-oxidase kunnen dit niet verwerken.

17. E249 Calciumnitriet

    • Functie: Conserveermiddel / Kleurbehoud
    • Wordt toegevoegd aan vleeswaren om de roze kleur te behouden en botulisme te voorkomen. Het probleem is de omzetting: in de zure omgeving van de maag of bij verhitting (bakken) vormt het nitrosamines. Deze zijn bewezen kankerverwekkend.

18. E250 Natriumnitriet

    • Functie: Conserveermiddel
    • De bekendste toevoeging in vleeswaren. Het blokkeert de zuurstoftransportcapaciteit van je bloed (hemoglobine). Vooral bij jonge kinderen kan dit gevaarlijk zijn (‘blue baby syndrome’), maar ook voor volwassenen is de nitrosamine-vorming een serieus risico.

19. E252 Kaliumnitraat

    • Functie: Conserveermiddel
    • Vaak gebruikt in kaas en vlees. Nitraat zelf is relatief onschadelijk, maar je lichaam zet het om in nitriet (zie E250). Het is dus een voorloper van dezelfde toxische problemen.

20. E251 Natriumnitraat

    • Functie: Conserveermiddel
    • Net als E252 een nitraatbron die in het lichaam wordt gereduceerd tot nitriet. Het verhoogt de totale ‘nitrosamine-last’ van het lichaam. Wordt vaak gevonden in bewerkt vlees en spek.

21. E338 Fosforzuur

    • Functie: Voedingszuur
    • Geeft cola die prikkelende smaak. Fosforzuur is agressief. Een overschot verstoort de calcium-fosforbalans in je lichaam, wat kan leiden tot botontkalking. Het is letterlijk roofbouw op je skelet.

22. E407 Carrageen

    • Functie: Verdikkingsmiddel
    • Komt uit zeewier, klinkt natuurlijk, maar is dat niet in geïsoleerde vorm. Carrageen is berucht om het opwekken van ontstekingen in de darmwand. Het wordt in dierproeven zelfs gebruikt *om* darmontsteking op te wekken voor medicijntesten.

23. E635 Ribonucleotiden

    • Functie: Smaakversterker
    • Wordt vaak samen met MSG (E621) gebruikt voor een synergetisch effect in chips en snacks. Het wordt in het lichaam afgebroken tot urinezuur. Voor mensen die gevoelig zijn voor jicht is dit een absolute no-go.

24. E950 Acesulfaam-K

    • Functie: Zoetstof
    • 200 keer zoeter dan suiker. Het wordt niet afgebroken door het lichaam en verlaat je via de urine. Toch zijn er aanwijzingen dat het (net als andere zoetstoffen) de darmflora verstoort en invloed heeft op glucose-regulatie.

25. E171 Titaniumdioxide

    • Functie: Witte kleurstof
    • Maakt kauwgom en supplementen stralend wit. In 2022 verboden in voedsel in de EU vanwege genotoxiciteit (DNA-schade), maar nog steeds te vinden in tandpasta, medicijnen en geïmporteerd snoepgoed. Wees alert.

Geraadpleegde bronnen:

De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.

• Voedingscentrum – E-nummers – Uitleg wat E-nummers zijn, veiligheid en etiketvoorbeelden.
• NVWA – Etikettering van additieven – Regels voor naam/E-nummer op het etiket en verwijzing naar EU-wetgeving.
• European Commission – EU Additives Database – Officiële EU-database met goedgekeurde additieven en gebruiksvoorwaarden.
• UK FSA – Approved additives and E numbers – Overzicht additieven, functies en updates (internationale referentie).
• Gezondheid en Wetenschap – Analyse E-nummers in het nieuws – Kritische duiding van onderzoeksnieuws over E-nummers.

Gerelateerde artikelen

Is rammenas gezond?

De ingewikkelde wereld van suikervervangers gaat over meer dan alleen zoete smaak

Lezersvraag: Zou Cistus thee kunnen werken bij een koortslip?

Het grote 3-delige CISTUS INCANUS DOSSIER – Artikel | Dosering | Wetenschappelijke Analyse

Top 5 wetenschappelijk onderbouwde voordelen van CISTUSTHEE + recept

Veelgestelde vragen over E-nummers

Zijn alle E-nummers ongezond?

Nee. Een E-nummer betekent slechts dat de stof is goedgekeurd door de EU. E300 is bijvoorbeeld gewone Vitamine C en E162 is bietenrood. Het gaat specifiek om de synthetische conserveermiddelen, kleurstoffen en emulgatoren die processen in je lichaam kunnen verstoren.

Welke E-nummers moet ik absoluut vermijden?

Focus op het vermijden van nitrieten (E249-E252) in vleeswaren, smaakversterkers (E621) en twijfelachtige zoetstoffen zoals Aspartaam (E951). Ook carrageen (E407) is verstandig om te laten staan als je gevoelige darmen hebt.

Hoe weet ik of een product veel schadelijke E-nummers bevat?

Draai de verpakking om. Als de ingrediëntenlijst meer lijkt op een scheikundepracticum dan op een recept, laat het dan liggen. Hoe langer de houdbaarheid van een ‘vers’ product, hoe meer chemische hulp er nodig was.