Rond je vijftigste kan je schouder ineens zo stijf worden dat een kopje koffie inschenken al pijn doet. Voor veel vrouwen komt frozen shoulder tijdens de overgang als een zeer onaangename verrassing.
De aandoening blijkt verbonden met hormonale verschuivingen. Vooral het dalende oestrogeen speelt een rol bij ontstekingen en bindweefselverdikking. Onderzoek laat zien dat hormoontherapie en frozen shoulder mogelijk samenhangen op een positieve manier wel te verstaan — vrouwen die hormoonvervangende therapie krijgen, lijken minder kans te hebben op deze aandoening.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Oestrogeenreceptoren zitten op zenuwcellen en bepalen mede hoe je lichaam pijn verwerkt.
- Dalende hormoonwaarden veranderen de manier waarop bindweefsel zich herstelt en kan verstijven.
- Postmenopauzale vrouwen met hormoontherapie hadden in een studie minder vaak frozen shoulder.
- Er lopen gecontroleerde trials die onderzoeken of HRT de symptomen daadwerkelijk kan verzachten.
- Naast hormonen spelen ook schildklier, stofwisseling en immuunreacties een rol in het ontstekingsproces.
Waarom oestrogeen belangrijk is voor bindweefsel en gewrichten
Oestrogeen speelt een rol bij de regulatie van ontstekingen en de elasticiteit van bindweefsel. Een review uit 2025 beschrijft frozen shoulder als immunometabole aandoening, wat inhoudt dat verschillende systemen — hormonen, immuuncellen, stofwisseling — tegelijk invloed uitoefenen. Wanneer het oestrogeengehalte daalt, verandert de immuunreactie en neemt de gevoeligheid voor chronische kapselverdikking toe.
De hormoonschommeling rond de overgang beïnvloedt ook hoe het zenuwstelsel pijn registreert. Onderzoek naar oestrogeenreceptoren toont aan dat deze receptoren op zenuwcellen zitten en pijnsignalen moduleren. Bij gebrek aan oestrogeen kunnen pijn en gevoeligheid toenemen, zelfs bij milde irritaties.
Klinische data: hormoontherapie en minder frozen shoulder
Een observatieonderzoek van Duke Health volgde bijna 2.000 postmenopauzale vrouwen. Vrouwen die hormoonvervangende therapie kregen, hadden vaker geen adhesive capsulitis vergeleken met vrouwen zonder HRT. Het verschil was klinisch interessant maar statistisch niet significant wegens de beperkte studiegrootte.
De cijfers lieten zien: ongeveer 3,95% van de vrouwen met HRT ontwikkelde frozen shoulder, tegenover 7,65% zonder hormoontherapie. Prevalentieonderzoek bevestigt dat de aandoening vaker voorkomt bij vrouwen rond de menopauze, wat de hypothese van een hormonale oorzaak ondersteunt.
Voor- en nadelen van hormoontherapie bij schouderklachten
Voordelen
- Mogelijk lagere kans op ontwikkeling van frozen shoulder bij vrouwen in de overgang
- Ondersteuning van collageenstructuur en bindweefselelasticiteit
- Kan ontstekingsgevoeligheid verminderen via anti-inflammatoire routes
- Verlicht andere menopausale klachten zoals opvliegers en slaapproblemen
Nadelen
- Nog geen grootschalige studies die causaliteit definitief bewijzen
- HRT is niet specifiek geïndiceerd voor frozen shoulder behandeling
- Mogelijke bijwerkingen zoals bloedstollingrisico of borstweefselveranderingen
- Werkt niet bij iedereen en vereist nauwkeurige afweging met een arts
Hoe oestrogeen fibrose tegengaat
Wetenschappelijk onderzoek naar fibrose en geslachtshormonen beschrijft dat oestrogeen antifibrotische eigenschappen heeft. Het hormoon remt routes die leiden tot bindweefselverharding. Studies over collageenmetabolisme laten zien dat oestrogeendaling bindweefsel beïnvloedt door de opbouw en afbraak van collageen te verstoren.
In weefselonderzoek blijkt dat oestrogeen de aanmaak van ontstekingsbevorderende stoffen onderdrukt. Wanneer het hormoon wegvalt, kan het schouderkapsel harder en dikker worden. Dat maakt beweging pijnlijk en beperkt.
 |
 |
 |
Lopend onderzoek naar HRT en schoudermobiliteit
Er loopt momenteel een gerandomiseerde klinische studie aan de Universiteit van Californië die onderzoekt of hormoonvervangende therapie naast fysieke behandeling symptomen verbetert. De trial richt zich op peri- en postmenopauzale vrouwen met adhesive capsulitisOntsteking en verkleving van het schouderkapsel die beweging beperkt.
Onderzoekers meten objectief hoe pijn en bewegingsbereik zich ontwikkelen. Dit soort proactief onderzoek helpt om niet alleen risicofactoren te identificeren, maar ook behandelopties te valideren.
Verklarende woordenlijst
- Adhesive capsulitis: Medische term voor frozen shoulder waarbij het kapsel rond de schouder ontstoken en verkleefd raakt
- Fibrose: Overmatige vorming van bindweefsel dat stug en dik wordt, waardoor beweging beperkt wordt
- Immunometabole aandoening: Ziekte waarbij immuunsysteem, stofwisseling en hormonen samen invloed uitoefenen
- Oestrogeenreceptoren: Eiwitten op cellen die reageren op oestrogeen en signalen doorgeven aan weefsels
Neuro-endocriene verandering en pijngevoeligheid
Lagere oestrogeenniveaus maken het zenuwstelsel gevoeliger voor fibroseOvermatige vorming van bindweefsel en pijn. Onderzoek naar neuro-immuun interacties laat zien dat het hormoon invloed heeft op hoe zenuwcellen signalen interpreteren. Zonder voldoende oestrogeen reageert het lichaam feller op lokale irritaties, waardoor chronische schouderpijn bij vrouwen sneller ontstaat.
Deze neuro-endocriene wisselwerking verklaart ook waarom sommige vrouwen ’s nachts meer pijn ervaren. Het hormonale ritme beïnvloedt ontstekingsmediatoren die pieken tijdens rust.
| Fase | Kenmerk | Gemiddelde duur |
|---|---|---|
| Freezing | Toenemende pijn en stijfheid | 2-9 maanden |
| Frozen | Ernstig beperkte beweging | 4-12 maanden |
| Thawing | Geleidelijk herstel van mobiliteit | 6-24 maanden |
Schildklier, stofwisseling en het grotere plaatje
De immunometabole review beschrijft ook hoe schildklierhormonen interacteren met oestrogeentekort. Veel vrouwen ontwikkelen rond de menopauze schildklierklachten, en onderzoek naar systemische inflammatie toont aan dat deze combinatie de ontstekingsgevoeligheid verhoogt.
Het metabolisme verandert eveneens. Cellen reageren anders op insuline en glucoseregulatie verstoort. Vrouwen met diabetes hebben significant meer kans op frozen shoulder, hoogstwaarschijnlijk door chronische ontstekingsprocessen.
Praktische implicaties: wat kun je er zelf aan doen
Ook al is hormoontherapie veelbelovend, het blijft belangrijk om beweging niet volledig te vermijden. Lichte mobilisatieoefeningen houden het kapsel soepeler. Informatie over oestrogeen en gewrichtsgezondheid suggereert dat voeding rijk aan omega-3 en vitamine D mogelijk ontstekingen kan temperen.
Slaap speelt eveneens een rol. Vrouwen die slecht slapen ervaren vaker verergering van immunometabole aandoeningenZiektebeeld waarbij immuunsysteem, metabolisme en hormonen verstoord samenwerken. Stressmanagement en regelmatige beweging ondersteunen herstel van weefsel.
Conclusie
De wetenschap begint te begrijpen hoe hormonen en schouderklachten samenhangen. Oestrogeen blijkt een sleutelrol te spelen in het beschermen van bindweefsel en het reguleren van ontstekingen.
Klinische data suggereren dat hormoonvervangende therapie geassocieerd is met lagere incidentie van frozen shoulder. Grootschalige studies zijn nog gaande, maar de biologische plausibiliteit is sterk. Vrouwen die rond de overgang schouderklachten ontwikkelen, kunnen dit bespreken met hun arts — zowel voor symptoomverlichting als om bredere hormonale zorg te overwegen.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- MDPI: Frozen Shoulder as a Systemic Immunometabolic Disorder – Reviewartikel over oestrogeen, immuunsysteem en capsulitis.
- Duke Health: Studie over hormoontherapie en frozen shoulder – Observatieonderzoek bij postmenopauzale vrouwen.
- ClinicalTrials.gov: HRT bij frozen shoulder – Lopende RCT aan UCSF over HRT en schoudermobiliteit.
- NCBI: Role of Estrogen Receptors in Pain Perception – Over de neurologische rol van oestrogeenreceptoren.
- NCBI: Estrogen deficiency and collagen metabolism – Hoe oestrogeendaling bindweefsel beïnvloedt.
- NCBI: Fibrosis, inflammation and sex hormones – Review over antifibrotische effecten van oestrogeen.
- NCBI: Neuro-immune crosstalk in pain regulation – Uitleg over neuro-endocriene mechanismen bij chronische pijn.
- SAGE Journals: Adhesive capsulitis in menopause – Onderzoek naar prevalentie bij vrouwen in de overgang.
- Good Feeling: Oestrogeen en gewrichtsgezondheid – Populair-wetenschappelijk overzicht van oestrogeen en spieren/gewrichten.
- NCBI: Systemische inflammatie bij postmenopauzale vrouwen – Verband tussen hormonen en verhoogde ontstekingsgevoeligheid.
- Thuisarts – Stijve schouder (frozen shoulder) – Richtlijngebonden uitleg over klachten, fasen, duur en behandeling.
- Schoudernetwerk Nederland – Frozen shoulder – Oorzaken, risicofactoren en algemene uitleg voor professionals en patiënten.
- Cleveland Clinic – Frozen Shoulder – Symptomen, herstelvenster (1–3 jaar) en behandelopties.
- NHS – Frozen shoulder – Basisinformatie over symptomen, duur en oefeningen.
- Duke Orthopaedics – Estrogen & Frozen Shoulder study – Onderzoekssignaal: lagere kans op adhesieve capsulitis bij HST-gebruik.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat is een frozen shoulder?
Een frozen shoulder (adhesieve capsulitis) is een pijnlijke verstijving van het schoudergewricht doordat het gewrichtskapsel ontstoken en verdikt raakt; dit beperkt de beweeglijkheid en kan dagelijkse handelingen hinderen.
Hoe lang duurt een frozen shoulder?
De klachten nemen doorgaans in maanden toe en herstellen daarna geleidelijk; gemiddeld ben je 1 tot 3 jaar onderweg voordat pijn en stijfheid duidelijk afnemen.
Wat zijn de drie fasen van een frozen shoulder?
Meestal verloopt het in drie stappen: een pijnlijke “bevriesfase”, een stijve “frozen-fase” met minder pijn, en een “dooifase” waarin de beweeglijkheid langzaam terugkeert.
Wat is de relatie tussen frozen shoulder en de overgang?
Rond de overgang daalt het oestrogeen, wat bindweefsel en ontstekingsprocessen kan beïnvloeden; studies en klinische signalen wijzen op meer risico in deze levensfase en mogelijk minder risico bij HST-gebruik.
Welke behandeling helpt het meest bij een frozen shoulder?
Beweging binnen pijngrenzen, gerichte oefeningen en pijnstilling vormen de basis; bij hevige pijn kan een injectie worden overwogen en in specialistische setting zijn aanvullende opties mogelijk.
Ontvang je gratis exemplaar van Wie Ben Jij? en krijg inzichten en updates die je helpen bij je persoonlijke groei.
"Antwoorden op de belangrijkste vraag die je jezelf kunt stellen, vanuit een spiritueel filosofisch perspectief."
