Lang voordat Freud en Jung het onderbewuste beschreven, hadden Indiase bosfilosofen al ontdekt dat er diep in ons een onzichtbare denker schuilt. Hun revolutionaire inzichten uit de 7e eeuw voor Christus legden de basis voor wat we nu kennen als de Oosterse spirituele zoektocht.
Deze oude wijzen, die hun comfortabele leven inruilden voor een bestaan in de jungle, kwamen tot baanbrekende ontdekkingen over de menselijke geest. Hun bevindingen, vastgelegd in de mysterieuze Upanishads, onthullen hoe gedachten en gevoelens ogenschijnlijk uit het niets lijken op te duiken en weer te verdwijnen.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- De bosfilosofen ontdekten een geheimzinnige ‘denker achter de schermen’ die onze gedachten produceert..
- Ze identificeerden deze onzichtbare kracht als de ‘atman’ – het ware zelf dat groter is dan alle goden..
- Hun methode van onderzoek naar de geest was zo revolutionair dat andere beschavingen er niet eens aan dachten..
- De Upanishads bevatten geheime leerstellingen die alleen werden doorgegeven van leraar aan leerling..
- Deze oude ontdekkingen worden nu bevestigd door moderne hersenonderzoeken met MRI-scans..
De vlucht naar de jungle
Rond 800 voor Christus keerde de verstedelijking terug naar India, wat meer welvaart en vrije tijd bracht. Dit leidde ertoe dat een groep filosofen, de zogenaamde verwerpers, hun familie en bezittingen achterlieten om in de jungle de innerlijke wereld te onderzoeken.
Een revolutie in het denken
Deze bosfilosofen braken radicaal met de traditionele hindoeïstische rituelen die gericht waren op het gemeenschappelijk welzijn. In plaats daarvan richtten ze zich op de innerlijke offers om het ware zelf te vinden. Hun onderzoek naar de geest was werkelijk baanbrekend – waar andere beschavingen zich bezighielden met externe zaken, doken zij diep in het mysterie van het bewustzijn.
De teksten vertellen hoe deze wijzen hun huis, familie en wereldse goederen achterlieten. Ze geloofden namelijk dat ze alleen door afstand te nemen van zintuiglijke genoegens en het alledaagse gezinsleven de geest ongestoord konden bestuderen.
Voordelen van de Upanishad-wijsheid
- Diepgaand inzicht in de werking van het onderbewuste
- Praktische meditatie-technieken voor innerlijke rust
- Bevrijding van afhankelijkheid van externe goden
- Ontdekking van de onsterfelijke kern in onszelf
Uitdagingen van deze filosofie
- Vereist volledige toewijding en loslaten van wereldse zaken
- Het ware zelf kan nooit volledig beschreven worden
- Jarenlange studie en contemplatie zijn nodig
- Niet iedereen is geschikt voor het kluizenaarsbestaan
De ontdekking van het onderbewuste
De bosfilosofen bestudeerden vijf functies van de ziel: ademhaling, spraak, zicht, gehoor en denken. Bij elke functie ontdekten ze echter dat er een innerlijke controleur was die deze functies aanstuurde. Deze geheimzinnige kracht was niet zelf waarneembaar, maar wel de bron van alle gedachten en gevoelens.
Hun conclusie was verbluffend: er is inderdaad een denker achter de schermen, maar we kunnen deze denker nooit direct waarnemen. Eigenlijk kunnen we alleen zeggen wat het ware zelf niet is – een inzicht dat ze samenvatte als ‘neti neti’ (niet dit, niet dat).
Het onsterfelijke zelf
Omdat de atman niet beschreven kan worden, redeneerden de filosofen dat deze werkelijkheid geen eigenschappen heeft. En iets zonder eigenschappen kan ook niet veranderen – dus moet het eeuwig en onsterfelijk zijn. Dit betekende dat er in elk van ons een onsterfelijke realiteit bestaat die voorbij honger, dorst, verdriet en de dood staat.
Deze ontdekking werd zo belangrijk gevonden dat het de hoofddoelstelling van de Oosterse filosofie werd. De zoektocht naar dit ultieme mysterie binnen onszelf werd het hoogste ideaal – hoger zelfs dan de verering van goden.
Verklarende woordenlijst
- Upanishads: Geheime leerstellingen, letterlijk ‘naast de leraar zitten’
- Atman: Het ware zelf, oorspronkelijk ‘levensadem’ maar later ‘ziel’
- Brahman: Het wezen van het universum, de kosmische realiteit
- Verwerpers: Filosofen die hun wereldse leven opgaven voor spirituele zoektocht
Groter dan de goden
De filosofen kwamen tot een verbluffende conclusie: omdat ook de goden een zelf hebben, zijn zij onderworpen aan dezelfde realiteit als wij stervelingen. Als wij dezelfde heilige atman in ons hebben die gelijk is aan Brahman, waarvoor hebben we dan nog goden nodig? Dit was werkelijk revolutionair denken voor die tijd.
Ze leerden dat wanneer iemand begrijpt ‘Ik ben Brahman’, hij de hele wereld wordt en zelfs de goden hem niet kunnen tegenhouden. De goden werden hierdoor een ondergeschikte rol toebedeeld – een uniek Indiaas gedachtengoed dat de basis vormde voor alle latere spirituele ontwikkelingen.
De kosmische verbinding
Het meest baanbrekende inzicht was misschien wel dat atman (het zelf) en Brahman (het universum) eigenlijk hetzelfde zijn. Deze ontdekking beschrijven de teksten als de belangrijkste conclusie van alle Upanishads. Beide zijn immers even onkenbaar en onsterfelijk, dus moeten ze wel hetzelfde mysterie zijn.
Deze filosofie suggereert dat alle wezens, goden, werelden en lichamen in ons verbonden zijn – zoals spaken aan de naaf van een wiel. Het zelf wordt beschreven als de heerser en koning van alle wezens, wat een compleet nieuwe kijk op de menselijke plaats in het universum bood.
Conclusie
De oude Indiase bosfilosofen hebben werkelijk baanbrekend werk verricht door als eersten het onderbewuste te beschrijven. Hun inzichten in de mysterieuze denker achter onze gedachten waren zo diepgaand dat ze de basis legden voor alle Oosterse spiritualiteit.
Het is bijzonder hoe deze ontdekkingen uit de 7e eeuw voor Christus nu worden bevestigd door moderne hersenonderzoeken. Hun leer dat we allemaal deel uitmaken van een groter geheel – dat atman en Brahman één zijn – blijft tot op de dag van vandaag inspireren. Deze wijsheid toont aan dat de zoektocht naar het ware zelf nu eenmaal een van de diepste verlangens van de mensheid is.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat zijn de Upanishads?
De Upanishads zijn oude Indiase teksten die filosofische leerstellingen en spirituele inzichten bevatten. Ze vormen een onderdeel van de Veda’s en worden beschouwd als de basis van de Vedantafilosofie. De Upanishads behandelen onderwerpen als de aard van het zelf (Atman), de relatie tussen Atman en Brahman, en de weg naar spirituele bevrijding.
Wat bedoel je met Upanishads?
De term “Upanishad” betekent letterlijk “naast de leraar zitten” in het Sanskriet. Het verwijst naar de manier waarop de leer werd doorgegeven, namelijk door persoonlijke instructie van een leraar aan een leerling. De Upanishads bevatten geheime leerstellingen en spirituele kennis die bedoeld waren voor hen die zich serieus wilden verdiepen in de mysteries van het bestaan.
Hoe oud zijn de Upanishads?
De Upanishads zijn ontstaan over een lange periode, met de oudste Upanishads daterend uit de 7e of 8e eeuw voor Christus. De jongere Upanishads zijn van latere datum, mogelijk tot in de vroege eeuwen van de christelijke jaartelling. In totaal zijn er meer dan 200 Upanishads bekend, waarvan er 13 als de belangrijkste worden beschouwd.
Wat zijn de belangrijkste Upanishads?
De belangrijkste Upanishads, ook wel de “hoofd-Upanishads” genoemd, zijn: Isha, Kena, Katha, Prashna, Mundaka, Mandukya, Taittiriya, Aitareya, Chandogya, Brihadaranyaka, Kaushitaki, en Svetasvatara. Deze Upanishads worden beschouwd als de meest gezaghebbende en invloedrijke teksten binnen de Vedantafilosofie. Ze behandelen fundamentele vragen over de aard van de werkelijkheid, het zelf en de weg naar spirituele bevrijding.
Wat zijn de vier Vedas?
De vier Veda’s zijn de oudste heilige teksten van het hindoeïsme. Ze bestaan uit de Rigveda, de Samaveda, de Yajurveda, en de Atharvaveda. De Veda’s bevatten hymnen, gebeden, rituelen en filosofische beschouwingen die een basis vormen voor de hindoeïstische religie en filosofie.
Is boeddhisme en hindoeïsme hetzelfde?
Hoewel het boeddhisme en het hindoeïsme beide in India zijn ontstaan en bepaalde overeenkomsten vertonen, zijn ze niet hetzelfde. Het hindoeïsme is een religie met een breed scala aan goden, rituelen en filosofische scholen, terwijl het boeddhisme zich richt op het bereiken van verlichting door middel van meditatie en het volgen van het achtvoudige pad.
