Die kleine rozerode bolletjes uit de koeling van de Aziatische supermarkt — met hun knobbelige schil en dat doorschijnende vruchtvlees — komen oorspronkelijk uit het zuiden van China. De smaak is zoet en licht wrang tegelijk, de textuur glasachtig en sappig. Maar wat zit er eigenlijk in, hoe weet je wanneer ze rijp genoeg zijn, en kun je die pit gewoon doorslikken?
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- De schil kleurt bruin zodra de vrucht rijpt — dat is juist een goed teken
- Per 100 gram zit er meer vitamine C dan in een sinaasappel
- De pit bevat een stof die hypoglycemie kan veroorzaken bij overmatige consumptie
- In de vriezer blijven lychees maandenlang goed zonder verlies van textuur
- Onrijpe vruchten bevatten natuurlijke toxines die bij kinderen gevaarlijk kunnen zijn
Oorsprong, uiterlijk en smaak
De lychee (Litchi chinensis) groeit aan tropische bomen die zo’n 20 meter hoog kunnen worden. De schil voelt ruw aan en varieert van rozerood tot geelbruin, afhankelijk van de rijpheid. Wie de schil afpelt, vindt daaronder een wit, doorschijnend vruchtvlees dat meteen loslaat van de gladde, bruine pit.
Qua smaak doet de lychee denken aan druif met een zweem van roos, licht zuur en vooral zoet. De textuur is stevig genoeg om te bijten, maar smelt bijna op je tong — vergelijkbaar met gelei die net is gaan stollen.
Voedingswaarde per 100 gram en micronutriënten
Lychees bevatten zo’n 66 kilocalorieën per 100 gram, voornamelijk uit natuurlijke suikers (circa 15 gram). Ze leveren 71,5 milligram vitamine C — ruim boven de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen. Daarnaast zit er koper, kalium, fosfor en magnesium in, plus een bescheiden hoeveelheid vezels.
De vrucht bevat ook oligonol, een polyfenol met antioxidante eigenschappen. Dat maakt lychee interessant voor wie op zoek is naar variatie in voedingsstoffen, hoewel de suikers wel meetellen in je dagelijkse inname.
Voor- en nadelen van lychee
Voordelen
- Hoog vitamine C-gehalte ondersteunt je weerstand en collageenproductie
- Koper en kalium dragen bij aan een normale bloeddruk en zenuwfunctie
- Antioxidanten zoals oligonol helpen cellen beschermen tegen oxidatieve stress
- Veelzijdig in gebruik: van smoothies tot hartige gerechten
Nadelen
- Relatief veel suiker per portie — telt mee in je dagelijkse limiet
- Onrijpe lychees bevatten hypoglycine en MCPG, toxines die bloedsuikerspiegels verstoren
- Allergie komt voor, met symptomen zoals jeuk, zwelling of ademhalingsproblemen
- De pit is giftig en moet volledig verwijderd worden voor consumptie
Rijpheid herkennen, pellen en eten
Een rijpe lychee voelt stevig aan en heeft een donkerroze tot lichtbruine schil. Bruine verkleuring is geen teken van bederf — integendeel, dat duidt op suikerontwikkeling. Groene exemplaren zijn nog niet klaar en smaken minder zoet, soms zelfs bitter.
Pellen gaat het makkelijkst door met je nagel een scheur te maken aan de steelkant en de schil als een jasje af te trekken. Het vruchtvlees laat daarna vanzelf los van de pit. Eet alleen het witte vruchtvlees — de pit spuug je uit of snijd je eruit.
Houdbaarheid in koeling en vriezer
Verse lychees blijven in de koelkast zo’n drie weken goed, mits je ze in een papieren zak of luchtdichte container bewaart. Vocht versnelt bederf, dus zorg dat ze droog blijven. De schil mag bruin worden — dat heeft geen invloed op de smaak of houdbaarheid.
Wil je langer vooruit, dan kun je lychees invriezen voor maximaal zes maanden. Pel ze van tevoren, verwijder de pit en leg ze los op bakpapier. Zodra ze bevroren zijn, stop je ze in een vrieszak. Ontdooide lychees zijn iets zachter, maar prima te gebruiken in smoothies of cocktails.
Verklarende woordenlijst
- Oligonol: Polyfenol met antioxidante werking, geconcentreerd in lychee
- Hypoglycine: Aminozuur in onrijpe lychees dat bloedsuikerspiegel kan verlagen
- MCPG: Methyleencyclopropylglycine, toxine dat hypoglycemie veroorzaakt
- Cyanide: Giftige stof in de pit, gevaarlijk bij inslikken of vermalen
De pit, allergie en aandachtspunten
In de pit zitten stoffen die bij hoge dosering problemen geven, waaronder sporen cyanide. Inslikken levert meestal geen acuut gevaar op — de pit passeert gewoon je spijsvertering — maar vermalen of kauwen moet je absoluut vermijden. Kinderen kunnen zich verslikken, dus haal de pit altijd volledig weg.
Bij mensen met een allergie voor lychee kunnen symptomen variëren van jeuk en zwelling tot ernstigere reacties zoals kortademigheid. Onrijpe lychees zijn extra riskant: ze bevatten hypoglycine en MCPG, die hypoglycemie kunnen veroorzaken, vooral bij kinderen die op een lege maag veel onrijpe vruchten eten.
| Voedingsstof | Hoeveelheid per 100 g | Functie |
|---|---|---|
| Vitamine C | 71,5 mg | Weerstand, collageen, ijzeropname |
| Koper | 0,15 mg | Energiestofwisseling, zenuwfunctie |
| Kalium | 171 mg | Bloeddruk, spierfunctie |
| Fosfor | 31 mg | Botten, energiehuishouding |
| Magnesium | 10 mg | Spieren, zenuwprikkels |
| Ijzer | 0,31 mg | Zuurstoftransport, rode bloedcellen |
Verwerken in gerechten en dranken
Lychees zijn veelzijdig genoeg voor zowel zoete als hartige toepassingen. In een fruitsalade combineren ze goed met mango, dragonfruit en verse munt. Voor een snelle smoothie mix je gepelde lychees met yoghurt, ijs en een scheutje limoensap — de zoetheid vraagt weinig extra suiker. Daarnaast kunnen lychees ook een verrassende toevoeging zijn aan hartige gerechten, zoals salades met kip of garnalen. Vergeet niet te experimenteren met andere exotische vruchten, zoals kaki; leer hoe een rijpe kaki te kiezen door te letten op een zachte schil en een aangename geur. Deze combinatie van smaken en texturen maakt elke schotel interessant en uniek.
In Aziatische keukens verschijnt lychee regelmatig in stir-fries of als topping op sushi, waar de frisse zoetheid hartige smaken balanceert. Ook in cocktails en mocktails doet de vrucht het goed: gepureerd met gin, tonic en limoen krijg je een verrassend fris drankje.
Conclusie
Lychee is meer dan een exotisch tussendoortje — de vrucht levert flink wat vitamine C, koper en kalium, en biedt antioxidanten die je elders minder snel tegenkomt. Zolang je de pit verwijdert en alleen rijpe exemplaren eet, zit je veilig.
Bewaren in de koelkast of vriezer is eenvoudig, en qua toepassingen kun je alle kanten op. Let wel op de suikers als je dagelijks grote hoeveelheden eet, en houd jonge kinderen in de gaten bij consumptie van onrijpe vruchten.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Allerhande – lychee-informatie en vraag “Zijn lychees gezond?” – Basisuitleg, gezondheid en smaak.
- Veggipedia – productinformatie lychee – Bereiden, bewaren en eetadvies.
- Voedingswaardetabel – lychee per 100 gram – Officiële macro’s en suikers.
- Foodlog – context toxines in (onrijpe) lychee – Achtergrond over hypoglycine/MCPG.
- Health.com – health benefits & safety – Overzicht voordelen, allergie en hypoglycemie.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Zijn lychees gezond?
Ja, lychees passen binnen een gezond voedingspatroon en leveren vooral vitamine C en koper. Kies bij voorkeur rijp fruit en gebruik lychee als aanvulling op je dagelijkse portie fruit, niet als vervanger van groente of volkorenproducten.
Wat is lychee?
Lychee is een tropische vrucht (Litchi chinensis) met een ruwe, roodroze schil, sappig wit vruchtvlees en een niet-eetbare pit. Je pelt de schil eraf en eet alleen het vruchtvlees.
Hoe smaakt een lychee?
Een lychee smaakt zoet en aromatisch met florale tonen; de textuur lijkt op een stevige, sappige druif. Rijpe exemplaren hebben de meest uitgesproken smaak.
Hoe bewaar je lychees eigenlijk?
Bewaar lychees koel en droog. Op een koele plek blijven ze enkele dagen goed; in de koelkast iets langer. Eet ze het liefst vers en laat ze niet op kamertemperatuur natterig worden.
Zijn lychee-pitten giftig?
De pit eet je niet: zaden van steenvruchten en ook de lychee-pit bevatten stoffen die bij kauwen of vermalen ongunstig kunnen zijn. Slik je per ongeluk een hele pit door, dan levert dat doorgaans geen probleem op—gooi pitten wel altijd weg.
