Onderzoekers hebben ontdekt dat het remmen van de werking van het ontstekingseiwit IL-11 (interleukine-11) de gezondheid en levensduur van muizen aanzienlijk kan verlengen.
Door de werking van IL-11 te blokkeren, verbeterden stofwisseling en de werking van spieren bij oude muizen, namen verschijnselen van veroudering en kwetsbaarheid af — en muizen zonder IL-11 leefden gemiddeld 24,9% langer dan hun normale soortgenoten.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Muizen zonder IL-11 leefden gemiddeld bijna 25% langer — maar wat dit voor mensen kan betekenen, is nog lang niet duidelijk.
- IL-11 neemt toe naarmate je ouder wordt en activeert signaalpaden die veroudering versnellen — blokkeer je dit eiwit, dan vertraagt het proces merkbaar.
- Niet alleen de levensduur nam toe: ook kankerincidentie daalde en de werking van spieren verbeterde bij behandelde muizen.
- Anti-IL-11-behandelingen lopen al in vroege klinische trials bij mensen — voor andere aandoeningen dan veroudering, maar dat opent een deur.
- Er zijn ook mogelijke risico’s: IL-11-deficiëntie is in diermodellen gelinkt aan verminderde botmassa en andere effecten — nader onderzoek is nodig.
Onderzoekers van het MRC Laboratory of Medical Sciences, Imperial College London en Duke-NUS Medical School in Singapore publiceerden hun bevindingen in juli 2024 in het tijdschrift Nature. Ze ontdekten dat IL-11, via een reeks signaalpaden in het lichaam — waaronder ERK, AMPK en mTORC1 — een centrale rol speelt in het verouderingsproces. Deze wetenschappelijke doorbraken sluiten aan bij een bredere zoektocht naar het vertragen van veroudering.
Hoe IL-11 ons lichaam beïnvloedt
Bij het ouder worden neemt de hoeveelheid IL-11 in verschillende weefsels en celtypen toe. Dit eiwit activeert een reeks signaalpaden in het lichaam, zoals ERK, AMPK en mTORC1. Deze paden zijn cruciaal voor de stofwisseling en voor verouderingsprocessen. Een overmatige activatie van deze paden door IL-11 leidt tot problemen met de stofwisseling, meervoudige ziektes en kwetsbaarheid.
Door IL-11 te blokkeren worden deze schadelijke paden minder actief. Dit resulteert in een betere stofwisseling en een afname van verschijnselen van veroudering. De spiermassa en kracht van muizen namen toe, hun lichaamstemperatuur bleef beter gereguleerd, en hun lichaamsvet nam af. Vergelijkbare bevindingen over signaalpaden en veroudering zijn ook beschreven in onderzoek naar chromatine.
Voor- en nadelen van het remmen van IL-11
Voordelen
- Gemiddeld 24,9% langere levensduur bij muizen zonder IL-11-gen
- Minder kanker, minder fibrose en minder verschijnselen van veroudering bij behandelde muizen
- Verbeterde werking van spieren en minder spierverlies bij oudere muizen
- Anti-IL-11-antilichamen lopen al in vroege klinische trials bij mensen
Nadelen
- Alle bevindingen zijn vooralsnog alleen in muizen aangetoond
- IL-11-deficiëntie is in diermodellen gelinkt aan verminderde botmassa, gewrichtsklachten en verstoorde glucosetolerantie
- Effect op het afweersysteem bij mensen is nog onbekend — bij ouderen mogelijk risicovol
- Geen klinische trials specifiek voor veroudering bij mensen; veiligheid en effectiviteit zijn nog niet vastgesteld
Praktische toepassingen: van muizen naar mensen
Momenteel worden behandelingen met anti-IL-11 getest in vroege klinische trials bij mensen — voor fibro-inflammatoire aandoeningen, waaronder aandoeningen van de longen. Het farmaceutische bedrijf Boehringer Ingelheim startte een fase I-trial om de veiligheid van een IL-11-remmer bij gezonde vrijwilligers te testen. Dit onderzoek laat zien dat dergelijke behandelingen ook verschijnselen van veroudering kunnen tegengaan en de levensduur kunnen verlengen.
Hoewel het onderzoek nog in een vroeg stadium verkeert, zijn de resultaten veelbelovend. Ze wijzen erop dat remming van IL-11 een breed scala aan aandoeningen die verband houden met veroudering kan beïnvloeden, van diabetes en hartziekten tot spierverlies en algemene kwetsbaarheid. Vergelijkbaar onderzoek naar langer leven door medicijnen laat zien dat meerdere routes veelbelovend zijn.
Verklarende woordenlijst
- IL-11 (interleukine-11): Een eiwit dat ontstekingen bevordert en bij veroudering in toenemende mate aangemaakt wordt in weefsels en cellen.
- Cytokine: Een kleine signaalmolecuul die cellen van het afweersysteem aansturen en ontstekingsreacties reguleren.
- ERK / AMPK / mTORC1: Signaalpaden in cellen die de stofwisseling en verouderingsprocessen reguleren en worden verstoord bij overmatige IL-11-activiteit.
- Fibrose: De vorming van overtollig bindweefsel in een orgaan of weefsel als reactie op schade of ziekte.
- Antilichaam: Een eiwit dat door het afweersysteem wordt aangemaakt om specifieke stoffen — zoals IL-11 — te herkennen en te neutraliseren.
De volgende stappen: meer onderzoek nodig
Hoewel de resultaten indrukwekkend zijn, is er nog veel werk te doen voordat behandelingen gericht op het remmen van IL-11 beschikbaar zijn voor verouderingsproblemen bij mensen. Verdere studies zijn nodig om te begrijpen hoe deze behandelingen werken en welke bijwerkingen ze kunnen hebben. Zo is bekend dat een tekort aan IL-11 in diermodellen gepaard kan gaan met verminderde botmassa, gewrichtsklachten en verstoorde glucosetolerantie — risico’s die zorgvuldig gemonitord moeten worden in klinische trials.
Wetenschappers zijn optimistisch dat de remming van IL-11 een veelbelovende nieuwe weg is in de strijd tegen veroudering. Het doel is nu om deze bevindingen te vertalen naar effectieve therapieën die de gezondheid en levensduur van mensen wereldwijd kunnen verbeteren. Dit onderzoek sluit aan bij bredere inzichten over hoe schade aan DNA en ontstekingen het verouderingsproces versnellen.
| Interventie | Effect op levensduur | Leeftijd bij start behandeling |
|---|---|---|
| Genetische deletie van IL-11-gen | +24,9% gemiddeld (beide geslachten) | Vanaf geboorte |
| Anti-IL-11-antilichaam (mannetjes) | +22,5% mediane levensduur | 75 weken (≈ 55 jaar mens) |
| Anti-IL-11-antilichaam (vrouwtjes) | +25% mediane levensduur | 75 weken (≈ 55 jaar mens) |
De biologische eye-opener
IL-11 is decennialang beschouwd als een eiwit met ontstekingsremmende en beschermende eigenschappen — de wetenschap had het grotendeels verkeerd. Pas in 2018 toonden dezelfde onderzoekers aan dat IL-11 juist pro-inflammatoir en pro-fibrotisch is. In evolutionair opzicht speelt IL-11 bij sommige diersoorten een rol bij het herstel van ledematen, maar bij mensen lijkt het eiwit na ongeveer het 55e levensjaar steeds meer schade te berokkenen dan goed te doen. Het blokkeert AMPKAMP-geactiveerde proteïnekinase: een enzym dat de energiebalans in cellen bewaakt en bij veroudering minder actief wordt., verstoort mTORC1Een eiwit dat celgroei en stofwisseling reguleert; overmatige activatie versnelt veroudering en is gelinkt aan kanker. en versnelt zo het verouderingsproces van binnenuit — terwijl we er jarenlang vanuit gingen dat het ons juist beschermde.
Conclusie
Het blokkeren van IL-11 verlengde de levensduur van muizen met gemiddeld bijna 25% en verminderde tegelijkertijd kankerincidentie, fibrose en verschijnselen van veroudering — een combinatie die bij eerdere levensverlengingsstrategieën zelden samen optrad.
De bevindingen zijn veelbelovend, maar de onderzoekers zijn duidelijk: klinische trials bij mensen zijn nodig voordat anti-IL-11-behandelingen ingezet kunnen worden voor veroudering. De vroege trials voor andere aandoeningen bieden wel een kans om de effecten ook bij ouder wordende mensen te bestuderen, en dat maakt dit onderzoek tot een van de meest concrete stappen richting het vertragen van veroudering tot nu toe.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- IL-11 en levensduur: Inhibition of IL-11 signalling extends mammalian healthspan and lifespan — gepubliceerd in Nature, juli 2024.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat is IL-11 en wat doet het in het lichaam?
IL-11 is een eiwit dat ontstekingen bevordert en bijdraagt aan veroudering en ziektes door het activeren van schadelijke signaalpaden in het lichaam. De hoeveelheid IL-11 neemt toe naarmate we ouder worden, met name na het 55e levensjaar.
Hoe beïnvloedt IL-11 de veroudering van muizen?
Door IL-11 te blokkeren, verbeterden stofwisseling en de werking van spieren bij oude muizen, verminderden verschijnselen van veroudering, en leefden muizen gemiddeld 24,9% langer. Behandeling met antilichamen vanaf een leeftijd die overeenkomt met 55 jaar bij mensen verlengde de levensduur met ruim 22% bij mannetjes en 25% bij vrouwtjes.
Wat zijn de mogelijke toepassingen van deze ontdekking voor mensen?
Behandelingen met anti-IL-11 kunnen mogelijk verschijnselen van veroudering tegengaan en de levensduur verlengen. Er lopen al vroege klinische trials bij mensen voor andere aandoeningen, maar specifiek voor veroudering zijn nog geen trials gestart. Mogelijke risico’s — zoals effecten op botmassa en het afweersysteem — moeten eerst worden onderzocht.
