Het klinkt onwaarschijnlijk, maar volgens recent onderzoek zou de poep van Adéliepinguïns (Pygoscelis adeliae) het klimaat op Antarctica een beetje kunnen afkoelen. In een studie, gepubliceerd in Communications Earth & Environment, lieten onderzoekers zien dat de ammoniak uit de uitwerpselen van deze vogels mogelijk bijdraagt aan wolkenvorming boven Antarctica. Zulke wolken kunnen werken als een soort schild, waardoor het oppervlak eronder minder opwarmt.
De ecosystemen van Antarctica staan onder druk. Het smeltende zee-ijs bedreigt de pinguïns, die van deze koude leefomgeving afhankelijk zijn. Hun voortbestaan hangt nauw samen met het behoud van de ijzige kusten.
Ironisch genoeg dragen ze daar mogelijk zelf iets aan bij. Samen met andere zeevogels zijn pinguïns een belangrijke bron van ammoniak in dit zuidelijke gebied. In de lucht reageert ammoniak met zwavelhoudende gassen, waardoor piepkleine zwevende deeltjes ontstaan: aerosoldeeltjes. Daarmee begint een wolk.
Wolken weerkaatsen zonlicht en houden warmte vast of juist tegen. Zo hebben ze invloed op de temperatuur aan het aardoppervlak en op het zee-ijs. En juist pinguïnpoep speelt daarin mogelijk een rol.
Verrassende metingen bij een pinguïnkolonie
Van januari tot maart 2023 maten Matthew Boyer, Mikko Sipilä en hun collega’s hoeveel ammoniak er in de lucht hing bij het onderzoeksstation Marambio op Antarctica. Zo’n 8 kilometer verderop leefde een kolonie van ongeveer 60.000 Adéliepinguïns. Op dagen dat de wind uit die richting kwam, liep de hoeveelheid ammoniak flink op. Op het hoogtepunt was die meer dan duizend keer zo hoog als de lage normale waarde.
Ook nadat de pinguïns eind februari waren vertrokken, bleef de hoeveelheid ammoniak ongewoon hoog. De achtergebleven pinguïnpoep (guano) bleef ammoniak afgeven. Zo blijven de dieren nog weken na hun vertrek meetbaar in de lucht.
Ook de zwevende deeltjes volgden de wind. Telkens als die van de kolonie kwam, namen zowel het aantal als het formaat van de deeltjes in de lucht toe. Eén keer bekeken de onderzoekers nader wat er daarna gebeurde: enkele uren later ontstond er mist, vermoedelijk door die extra deeltjes.
De metingen passen bij het idee dat pinguïnpoep langs een omweg het klimaat in het leefgebied van de pinguïns een beetje stabieler kan houden. Zo zouden de vogels, zonder het te weten, zichzelf een handje helpen. Volgens de onderzoekers laat het zien hoe belangrijk het is om zeevogels en hun broedgebieden te beschermen.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Penguin guano is an important source of climate-relevant aerosol particles in Antarctica: Gepubliceerd op 22 mei 2025 in Communications Earth & Environment.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat doet ammoniak uit pinguïnpoep met het klimaat?
Ammoniak uit pinguïnpoep helpt bij het ontstaan van zwevende aerosoldeeltjes in de lucht. Daarmee begint wolkenvorming boven Antarctica. Die wolken zouden het oppervlak kunnen afkoelen en zo mogelijk ook het zee-ijs helpen.
Hoe hebben onderzoekers dit ontdekt?
Onderzoekers maten de hoeveelheid ammoniak in de lucht bij een grote kolonie Adéliepinguïns. Kwam de wind uit de richting van de kolonie, dan liep die flink op, op het hoogtepunt tot meer dan duizend keer de lage normale waarde. Er kwamen dan ook meer en grotere zwevende deeltjes bij. Bij één gebeurtenis die de onderzoekers nader bekeken, ontstond kort daarna mist.
Waarom blijft de ammoniakconcentratie hoog nadat de pinguïns vertrekken?
De achtergebleven poep blijft ook na het vertrek van de pinguïns ammoniak afgeven. Dat hield in het onderzoek weken aan en laat zien hoe sterk dieren hun omgeving langs een omweg kunnen beïnvloeden.
Is dit effect uniek voor pinguïns?
Nee. Pinguïns zijn op Antarctica een opvallende bron, maar ook andere zeevogels geven ammoniak af in koude gebieden. Bij grote pinguïnkolonies is het effect wel goed te meten.
Wat zegt dit onderzoek over natuurbehoud?
Het onderzoek laat zien dat iets onverwachts als poep invloed kan hebben op wat er in de lucht gebeurt. Volgens de onderzoekers is dat een extra reden om broedgebieden van zeevogels te beschermen.
