Veertigers met ernstig overgewicht leven gemiddeld zes tot zeven jaar korter dan mensen met een normaal gewicht. Als die mensen bovendien roken, sterven ze gemiddeld 13,5 jaar eerder. Dit bleek uit een studie van het Erasmus Medisch Centrum (EMC) in Rotterdam.
De resultaten werden gepresenteerd in het tijdschrift Annals of Internal Medicine. De onderzoekers noemden de uitkomsten destijds ,,verontrustend”, omdat steeds meer Nederlanders te dik waren. Ze stelden dat overgewicht ongeveer even gevaarlijk is als roken. Het EMC pleitte voor effectieve preventie en behandeling van obesitas.
Die zorgen zijn sindsdien alleen maar urgenter geworden. In 2024 had de helft van de volwassenen in Nederland overgewicht: 35 procent had matig overgewicht en 16 procent had obesitas. Naar verwachting blijft overgewicht toenemen tot 2050, waarbij de toename het sterkst is onder jongeren. Volgens het RIVM-trendscenario heeft in 2050 maar liefst 64 procent van de Nederlanders overgewicht.
Van de kinderen tussen de 4 en 12 jaar had in 2024 14,6 procent overgewicht, een stijging ten opzichte van 11,3 procent in 2023. Waar de onderzoekers in 2003 spraken van een nieuwe dreiging voor de volksgezondheid, is die dreiging anno 2026 werkelijkheid geworden.
Volgens de onderzoekers van het EMC is er sprake van ernstig overgewicht als bijvoorbeeld iemand van 1,80 meter zwaarder is dan 98 kilo. Bij meer dan 81 kilo is er sprake van overgewicht. Dit komt overeen met een BMI van 30 of hoger voor obesitas, en een BMI van 25 of hoger voor overgewicht, berekend door het gewicht in kilogram te delen door het kwadraat van de lengte in meters.
Veertigers die roken sterven waarschijnlijk minstens drie jaar eerder dan slanke mensen, wat betekent dat zwaar overgewicht op middelbare leeftijd net zo schadelijk is voor de levensverwachting als roken, aldus de onderzoekers.
De studie werd uitgevoerd door Nederlandse onderzoekers op veertigers die roken
Niet-rokers met overgewicht, maar zonder obesitas, verloren gemiddeld drie jaar van hun leven. Zwaarlijvige mensen stierven nog eerder. Zwaarlijvige vrouwelijke niet-rokers verloren gemiddeld 7,1 jaar, terwijl zwaarlijvige mannelijke niet-rokers 5,8 jaar verloren.
Wetenschappers weten al lang dat mensen met overgewicht een kortere levensverwachting hebben, maar grootschalige studies die precies aangeven hoeveel jaren ze verliezen zijn zeldzaam.
De boodschap is dat je tijdig aan je gewichtsbeheersing moet werken
”Deze studie zegt dat als je halverwege je dertigste tot halverwege je veertigste overgewicht hebt, zelfs als je later wat gewicht verliest, je nog steeds een hoger risico op sterven draagt,” zei Dr. Serge Jabbour, directeur van de afslankkliniek van het Thomas Jefferson University Hospital in Philadelphia. ”De boodschap is dat je vroeg aan je gewicht moet werken. Als je lang wacht, kan het kwaad al geschied zijn.”
Voor rokers waren de resultaten erger. Zwaarlijvige vrouwelijke rokers stierven 7,2 jaar eerder dan rokers met een normaal gewicht en 13,3 jaar eerder dan slanke niet-rokende vrouwen. Zwaarlijvige mannelijke rokers leefden 6,7 jaar minder dan slanke rokers, en 13,7 jaar minder dan slanke niet-rokers.
De resultaten werden verzameld bij 3.457 vrijwilligers in Framingham, Massachusetts, van 1948 tot 1990. De gegevens werden geanalyseerd door onderzoekers van het Erasmus Medisch Centrum en de Universiteit van Groningen.
Overgewicht neemt toe, roken daalt
In 2024 rookte 18,2 procent van de volwassen Nederlanders, tegenover 25,7 procent in 2014. De rookepidemie waarover de onderzoekers in 2003 schreven, zet dus gestaag door in de goede richting. In Nederland sterven nog altijd elk jaar ongeveer 20.000 mensen aan de gevolgen van roken en meeroken.
Het overgewicht beweegt de andere kant op. In 1990 had 17 procent van de 20-29-jarigen overgewicht; in 2020 was dat al 32 procent. Het percentage Nederlanders van 18 jaar en ouder met obesitas is sinds 1990 meer dan verdubbeld. De nieuwe volksgezondheidskrisis waar de EMC-onderzoekers voor waarschuwden, is anno 2026 in volle omvang zichtbaar.
”De rookepidemie in de Westerse wereld neemt af, een nieuwe vrees moet echter de toenemende prevalentie van overgewicht en obesitas bij jonge volwassenen zijn, die een nieuwe mogelijk te voorkomen ramp voor de volksgezondheid inluidt,” aldus de onderzoekers.
