Grootouders die helpen bij de zorg voor hun kleinkinderen, scoren beter op tests voor geheugen en taal. Dat blijkt uit onderzoek van Tilburg University, verschenen in een vakblad van de American Psychological Association.
Volgens de onderzoekers kan betrokken blijven bij de zorg voor kleinkinderen de achteruitgang van het denkvermogen bij het ouder worden misschien afremmen. Het onderzoek laat een verband zien, geen bewezen oorzaak.
“Veel grootouders zorgen regelmatig voor hun kleinkinderen, en daarmee steunen ze gezinnen en de samenleving als geheel,” zegt onderzoeker Flavia Chereches van Tilburg University.
“Een open vraag was of die zorg ook iets oplevert voor de grootouders zelf. We wilden nagaan of zorgen voor kleinkinderen de gezondheid van grootouders kan ondersteunen en de achteruitgang van het denkvermogen misschien kan vertragen.”
Het onderzoek verscheen op 26 januari 2026 in het vakblad Psychology and Aging.
Groot onderzoek onder Engelse grootouders
Chereches en haar collega’s gebruikten gegevens van bijna 2900 grootouders uit een groot Engels onderzoek naar ouder worden. Alle deelnemers waren ouder dan 50. Tussen 2016 en 2022 vulden ze drie keer vragenlijsten en denktests in.
Ze kregen de vraag of ze het jaar ervoor weleens voor een kleinkind hadden gezorgd. De vragenlijst ging ook uitgebreid in op hoe vaak ze dat deden en wat die zorg inhield.
Soorten zorg voor kleinkinderen
Die zorg was heel gevarieerd: ’s nachts oppassen, voor een ziek kleinkind zorgen, samen spelen of tijd doorbrengen, helpen met huiswerk, naar school of een activiteit brengen, eten koken en andere vormen van hulp.
Grootouders die voor hun kleinkinderen zorgden, deden het beter op tests voor geheugen en taalvaardigheid, zoals hoe vlot je woorden kunt bedenken, dan grootouders die dat niet deden. Die verschillen bleven zichtbaar toen de onderzoekers rekening hielden met leeftijd, lichamelijke gezondheid en andere factoren. Hoe vaak grootouders oppasten, maakte voor dat verschil weinig uit. Welke en hoeveel verschillende dingen ze met hun kleinkinderen deden, hing vooral samen met hoe goed hun denkvermogen aan het begin van het onderzoek was.
Verschillen bij grootmoeders
Oma’s die hielpen met de zorg voor hun kleinkinderen, gingen in de loop van de jaren ook minder achteruit in hun testscores dan oma’s die dat niet deden.
“Wat ons het meest opviel, was dat het zorgen op zich meer samenhing met het denkvermogen dan hoe vaak iemand zorgde of wat hij met de kleinkinderen deed,” zegt Chereches. “Er is meer onderzoek nodig om dit te bevestigen. Als zorgen voor kleinkinderen voordelen heeft, lijken die samen te hangen met de betrokkenheid zelf, los van hoe vaak je zorgt of wat je samen doet.”
Waarom de familiesituatie van belang kan zijn
Chereches vindt dat vervolgonderzoek ook moet kijken naar de situatie in het gezin. De emotionele en sociale omstandigheden waarin grootouders zorgen, kunnen daarbij een grote rol spelen.
“Vrijwillig zorgen in een gezin waar je je gesteund voelt, kan voor grootouders anders uitpakken dan zorgen in een stressvolle situatie, waarin je je niet gesteund voelt of de zorg als verplichting of last ervaart.”
Referentie: “Grandparents’ Cognition and Caring for Grandchildren: Frequency, Type and Variety of Activities” door Flavia Chereches, MS, Gabriel Olaru, PhD, Nicola Ballhausen, PhD, en Yvonne Brehmer, PhD, Tilburg University, 26 januari 2026, Psychology and Aging. PDF
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- APA – Grandparenting is good for the brain (press release) · Officiële samenvatting van het onderliggende onderzoek en kernbevindingen.
- ScienceDaily – Helping with grandkids may slow cognitive decline · Nieuwsbericht met methode details en citaten van de hoofdauteur.
- Popular Science – Babysitting grandkids can boost brain health · Toegankelijke duiding met praktische context.
- Scientias – Op je kleinkinderen passen is goed voor je brein · Nederlandstalige verslaggeving met nadruk op verschillen tussen oma’s en opa’s.
- de Volkskrant – Oppassen is goed voor het brein van opa en oma · NL-nieuwscontext en duiding van de uitkomsten.
- Met dank aan SciTechDaily.com
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Is oppassen op kleinkinderen goed voor je hersenen?
Ja, recent onderzoek koppelt oppassen aan betere scores op tests voor geheugen en taalvaardigheid bij grootouders. Dat past bij het idee dat sociale en mentale prikkels het brein in conditie houden. Het onderzoek bewijst wel niet dat oppassen de oorzaak is.
Geldt het effect vooral voor oma’s of ook voor opa’s?
Oppassende opa’s en oma’s scoren allebei hoger dan leeftijdsgenoten die niet oppassen. Als je ze over de jaren volgt, lijkt vooral bij oma’s het denkvermogen trager achteruit te gaan. Waarom dat zo is, weten de onderzoekers nog niet.
Helpt oppassen om dementie te voorkomen?
Er zijn aanwijzingen dat grootouders die oppassen minder achteruitgaan in hun denkvermogen, maar dat bewijst niet dat oppassen de oorzaak is. Het vervangt ook geen leefstijladviezen zoals bewegen, zorg voor je gehoor en het aanpakken van andere risicofactoren.
Hoe vaak oppassen is gunstig voor de cognitieve gezondheid?
Volgens de onderzoekers lijkt het er vooral om te gaan dát je betrokken bent, niet hoe vaak. Ze vermoeden wel dat vrijwillig oppassen met steun uit het gezin anders uitpakt dan oppassen dat als verplichting of last voelt.
Welke activiteiten met kleinkinderen stimuleren het brein het meest?
Het onderzoek keek naar veel soorten activiteiten, zoals oppassen, helpen met huiswerk en samen spelen. Grootouders die meer verschillende dingen met hun kleinkinderen deden, hadden aan het begin van het onderzoek een beter denkvermogen. Volgens de onderzoekers hing vooral de betrokkenheid zelf samen met het denkvermogen, meer dan hoe vaak grootouders zorgden.
