Thomas vertelt: Als forensisch patholoog en neuropatholoog heb ik duizenden autopsies uitgevoerd en evenzoveel hersenen onderzocht. Ik was ooit hoogleraar anatomie en neurobiologie aan een vooraanstaande medische faculteit in Boston. Mijn leven draaide volledig om mijn werk. Ik was een verstokte atheïst en niets kon mij van gedachten doen veranderen. Mijn werk versterkte die overtuiging alleen maar. Ik kon een hersenpan openleggen en vragen: “Waar zit het bewustzijn? Waar is de ziel?” Er was immers geen enkel fysiek bewijs voor te vinden.
In mijn ogen was de dood simpelweg het sterven van de hersenen, eenvoudig te verklaren door zuurstoftekort en de chemische reacties die optreden wanneer de hersenen ermee ophouden. Maar het onderscheid tussen bewustzijn en gewaarwording is een heel ander verhaal. Voor de vijftigste verjaardag van mijn vrouw gingen we wildwatervaren in Costa Rica. Ik moet bekennen dat ik doodsbenauwd was voor water. Als kind in Maine was ik altijd al bang geweest om te verdrinken. Op school hield ik uit verveling mijn adem in en keek ik naar de secondewijzer om te zien hoe lang ik het vol kon houden. Ik dacht altijd: “Ooit heb ik dit nodig.”
Is de dood een muur,
of een deur..
Klinisch gedocumenteerde bijna-doodervaringen die cultuur, ras en religie overstijgen. Wat zeggen 111 mensen die terugkwamen?
Dertig jaar later bevond ik me op een van de meest technisch uitdagende rivieren ter wereld. Onze tienjarige zoon was ook mee, wat achteraf gezien misschien niet zo’n verstandig besluit was. We sloegen om en ik ging kopje onder. Aanvankelijk bleef ik kalm en deed ik precies wat me was geleerd, maar toen raakte ik vast in een draaikolk en kon ik er niet meer uit komen. Op een gegeven moment besefte ik dat ik aan het verdrinken was. Vreemd genoeg voelde ik me heel rustig. Ik dacht aan de autopsies die ik had uitgevoerd op verdronken mensen en realiseerde me dat dit inderdaad een vredige manier van sterven was.
Plotseling stopte alles. Ik bevond me naast een enorme rotsblok onder water. De luchtbellen stonden stil. Toen ik mijn hand bewoog, bewogen de bellen op een vreemde manier mee. Opeens was er een fel licht. Het leek op een zonsopgang, maar dan heel anders. Ik kon alles om me heen zien, in een volledig perspectief van 360 graden. Het was meer een allesomvattende ervaring dan simpelweg zien. Ik wist op dat moment dat mijn vrouw was gered door een gele kajak. Ik wist dat mijn zoon veilig in een andere boot zat. Ik was me bewust van een familielid dat een moeilijke tijd doormaakte, maar ik wist dat het goed zou komen. Er was een overweldigend gevoel van liefde en een stem zei: “Ze redden het wel. Ze hebben jou niet nodig. Je hebt het goed gedaan.”
Een stem in mijn achterhoofd bleef echter roepen dat ik gewoon een zuurstoftekort had en dat ik mijn oude ademrecord moest verbreken. Op dat moment verdween het licht, hoorde ik een enorm zuigend geluid en knalde ik tegen de rots aan. Ik schoot uit het water omhoog. Toen ik boven kwam, kon ik nauwelijks iets zien. Mijn zicht kwam en ging als het beeld van een oude stereoscoop. De boot achter me was bijna bij me. Ik herinner me dat ik dacht: “Als ik die peddel niet te pakken krijg, is het voorbij.” Dat is het laatste wat ik me herinner van dat moment.
Het volgende moment zat ik in de boot en kon ik niet ademen. We bevonden ons midden in het regenwoud, kilometers verwijderd van de bewoonde wereld. Als enige arts in de wijde omtrek probeerde ik mezelf te onderzoeken. Ik maakte me grote zorgen over water in mijn longen, wat levensgevaarlijk kan zijn. Gelukkig bleek het een stembandspasme te zijn, ook wel een ‘droge verdrinking’ genoemd. Die avond keek ik op mijn Apple Watch en zag ik dat er acht minuten lang geen hartslag was geregistreerd. Zoiets was nog nooit eerder gebeurd. Toen begon ik pas echt te beseffen dat er iets uitzonderlijks was voorgevallen.
De volgende dag zagen we een enorme blauwe vlinder die ons de hele tocht volgde. We noemden hem ‘de engel van oma’, omdat mijn moeder een paar jaar eerder was overleden. Terug in het dagelijks leven merkte ik dat ik moeite had met mijn tijdsbesef; ik kampte met een verstoorde tijdsbeleving. Ik kon me niet meer identificeren met mijn vroegere zelf en mijn carrière voelde niet langer als het belangrijkste in mijn leven. We besloten uiteindelijk te verhuizen naar Maine, terug naar onze wortels.
Deze ervaring heeft mijn leven compleet veranderd. Ik ben nog een beginner op dit pad, want het is pas drie en een half jaar geleden gebeurd. Ik ben nog steeds aan het uitzoeken wat het allemaal precies betekent. Ik ben gaan inzien dat we te veel belang hechten aan het verleden en de toekomst, terwijl de echte waarde in het hier en nu ligt. De gave van de dood is dat ze ons leert los te laten en écht te leven. Als arts heb ik geleerd dat we de dood te veel medicaliseren en steriel benaderen. We baseren ons op bewijs in de geneeskunde, wat cruciaal is voor de beste patiëntenzorg, maar we ontnemen onszelf soms de kans om de transformatie die plaatsvindt te ervaren en te vieren.
Ik denk vaak terug aan alle keren dat ik als forensisch patholoog bij mensen moest aanbellen om te vertellen dat hun dierbaren waren overleden. Ik heb talloze families meegenomen naar het mortuarium om lichamen te identificeren. De meest gestelde vraag was altijd: “Hebben ze geleden?” Als arts zei je dan plichtsgetrouw: “Nee, natuurlijk niet.” Nu weet ik uit eigen ervaring dat er na de dood iets moois wacht, zelfs onder de meest verschrikkelijke omstandigheden. Geen enkele hoeveelheid zorgen zal je toekomst veranderen en geen enkele hoeveelheid verdriet zal je verleden herstellen. Het enige wat telt is waar je nu bent, en dat je dat moment liefhebt en koestert.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat is een bijna-doodervaring?
Een bijna-doodervaring (BDE) is een diepgaande persoonlijke ervaring die vaak optreedt wanneer iemand bijna sterft. Het omvat vaak gevoelens van vrede, buitenlichamelijke waarnemingen en het zien van een helder licht.
Heeft iedereen dezelfde bijna-doodervaring?
Nee, bijna-doodervaringen verschillen per persoon, maar veel mensen rapporteren vergelijkbare elementen zoals een gevoel van vrede, het zien van licht en ontmoetingen met overleden dierbaren.
Kan een bijna-doodervaring het leven veranderen?
Ja, veel mensen ervaren een drastische verandering in hun kijk op het leven, de dood en spiritualiteit na een bijna-doodervaring.
