Sinds 1960 hebben we relatief betrouwbare anticonceptie. Dit is nog niet zo heel lang geleden, maar we onderschatten misschien het ongelooflijke technologische succes van anticonceptie.
Het is even revolutionair als de waterstofbom of de transistor – een flinke verandering in hoe mensen met seksualiteit omgaan.
Dankzij anticonceptie kunnen vrouwen nu ongewenste zwangerschappen voorkomen, iets wat in de hele geschiedenis van de mensheid nog nooit eerder mogelijk was.
Experimenteren in de jaren ’60 en ’70
In de jaren ’60 was de eerste reactie: “Laten we feesten!” De regels om geen losbandige seks te hebben, leken plots verdwenen.
We hebben een paar decennia kunnen experimenteren, maar dat pakte niet best uit. Het had een slechte invloed op gezinnen en bleek ook niet goed te zijn voor kinderen.
De opkomst van AIDS was evenmin een zegen. Dit virus leek zich specifiek aan te passen aan losbandige seks, aangezien virussen erg slim zijn.
Seksualiteit nu
Vijftig tot zestig jaar later zijn we nog steeds aan het uitvogelen wanneer seks wel en niet oké is. Wat betekent toestemming precies?
Vroeger was de regel: geen seks voor het huwelijk. Maar die regel bestaat niet meer. We hebben geen serieuze nieuwe afspraken gemaakt en wachten tot iemand grenzen overschrijdt om dan pas nieuwe regels te bedenken.
Dit is geen effectieve manier om regels vast te stellen.
Het concept “toestemming”
De oude seksuele taboes keren deels terug met de #MeToo-beweging en de eis van uitdrukkelijke toestemming. Het idee om seks los te koppelen van emotionele of psychologische intimiteit en langdurige relaties lijkt daarmee voorbij.
Er is een tegenbeweging tegen het vrijelijk gebruiken van seks. Maar wat “toestemming” precies betekent, is niet duidelijk. We moeten het gesprek voeren over wanneer iemand toestemming kan geven, maar dat gesprek kunnen we blijkbaar nog niet fatsoenlijk voeren.
Seks buiten vaste relaties
Seks buiten vaste relaties werkt eigenlijk niet goed. De kans op emotionele schade is groot en ook de kans om een soa op te lopen.
Bovendien kan het vertrouwen in een vaste relatie geschaad worden door seks erbuiten. Sommigen zien seks buiten de relatie echter als een manier om spanning te verminderen of seksuele behoeften te bevredigen zonder de relatie te schaden.
Het is belangrijk je te realiseren dat zulke beslissingen grote gevolgen kunnen hebben. Het is raadzaam open en eerlijk te communiceren met je partner over wensen en grenzen.
Seks is niet los te koppelen van emotionele verbinding
Er is een neiging om seks te zien als iets fysieks, los van emotionele en psychologische verbinding. Seks is echter een belangrijke manier om die verbinding juist te creëren. Het heeft een grote impact op ons leven en relaties (libidotest voor vrouwen).
Buiten een vaste relatie kan seks leiden tot verwarring, angst en verdriet. We moeten onszelf afvragen of we de consequenties van onze seksuele keuzes willen dragen en een volwassen benadering willen van onze seksualiteit.
Het is aan individuen zelf te beslissen wat voor hen werkt, maar ik stel dat seks buiten vaste relaties tot veel problemen kan leiden.
Emotionele verwarring, jaloezie en gebroken harten
Seks is een sterk emotioneel geladen activiteit en kan complexe gevoelens oproepen, zelfs als de seks zelf niet betekenisvol is. Het is daarom verstandig goed na te denken voordat je aan seks buiten een vaste relatie begint.
Seks is doorgaans betekenisvoller binnen een vaste relatie dan erbuiten. Dit komt door het onderliggende vertrouwen en de emotionele intimiteit tussen partners. Seks kan een belangrijk onderdeel zijn van een gezonde en gelukkige relatie en de onderlinge band versterken.
Dat wil niet zeggen dat seks binnen vaste relaties altijd betekenisvoller is. Sommigen vinden het juist betekenislozer dan seks buiten zo’n relatie, terwijl anderen juist een diepere betekenis ervaren in seks buiten de relatie.
Uiteindelijk is het aan individuen zelf om te bepalen wat voor hen werkt en wat niet. In het algemeen is het belangrijk om goed na te denken over seks en de emotionele en praktische implicaties ervan. Communicatieve en respectvolle beslissingen nemen over seksualiteit is essentieel, binnen of buiten een vaste relatie.
Ik denk niet dat seks buiten een vaste relatie goed werkt. Er is weinig bewijs dat dit wel het geval is. Door de eeuwen en culturen heen bestaat er een sterk verlangen naar sociale normen voor langdurige monogamie, en daar zijn redenen voor. Je neemt een risico als je hiervan afwijkt.
Er kunnen zeker redenen zijn om toch voor losse seksuele relaties te kiezen, zoals het verlangen naar avontuur en variatie. Maar mijn ervaring zegt dat je in je leven slechts met ongeveer vijf personen een diepere seksuele verbintenis kunt aangaan.
Tussen je 20e en 30e levensjaar zul je keuzes moeten maken. Er zijn veel zaken die je op orde moet krijgen en voor de meeste mensen is het vinden van een vaste levenspartner daar één van. Over het algemeen is het verstandig om vooral op jongere leeftijd voorzichtiger te zijn met losbandig seksueel gedrag, zeker in combinatie met alcohol.
50% van de verkrachte vrouwen was dronken en 34 tot 74% van de verkrachters was ook dronken
Bron: https://www.augusta.edu/shs/sex-alchohol.php
Taboes op het veranderen van seksuele regels
Je zou denken dat het de rechtse christenen zijn die klagen over seksuele onzedelijkheid.
Nee, het zijn juist de radicale linkse partijen. Ze eisen dat je voor elke fysieke stap in een seksuele interactie schriftelijke toestemming moet hebben. Wie heeft dat bedacht? Dat is het meest onpraktische wat ik ooit gehoord heb. Hoe onhandig zou dat in de praktijk zijn?
Je moet de lichaamstaal kunnen lezen, dat is deel van de romantiek. Heb je ooit een film gezien waarin mensen die aan het daten zijn toestemmingsbriefjes uitwisselen? Natuurlijk niet.
Het is een onrealistische oplossing. Ik denk dat we, ondanks de komst van betrouwbare anticonceptie, opnieuw moeten leren wat de acceptabele regels voor intimiteit en verbinding zijn in seksuele relaties.
Een advies dat ik vaak geef, is lichamelijk contact te beperken met iemand met wie je niet open kunt communiceren over seks. Want als je te verlegen bent om erover te praten, dan is het misschien ook te snel om lichamelijk contact te hebben. Dat kan anders emotionele schade veroorzaken en de waardevolle aspecten van de relatie ondermijnen.
Kanttekening van de redactie
Bovenstaande tekst is een mening. Twee uitspraken vragen om een feitelijke aanvulling.
Virussen hebben geen bedoeling en passen zich niet doelbewust aan. Hiv is ontstaan doordat een apenvirus van chimpansees in Centraal-Afrika op mensen oversprong (Sharp en Hahn, 2011). Uit oude weefselmonsters blijkt dat het virus daar rond het begin van de twintigste eeuw al rondging, lang voor de seksuele revolutie (Worobey, 2008). Het verspreidde zich via seks, bloed en gedeelde naalden.
Geen Nederlandse wet of partij eist schriftelijke toestemming voor seks. Sinds 1 juli 2024 geldt de Wet seksuele misdrijven. Daarin is seks strafbaar als er duidelijke signalen waren dat de ander het niet wilde, zoals nee zeggen, wegduwen, wegdraaien of verstijven. Het lezen van lichaamstaal, waarvoor dit artikel pleit, is in die wet dus juist het uitgangspunt.
Geraadpleegde bronnen
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Sharp en Hahn, 2011 (Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine) · overzicht van de herkomst van hiv uit apenvirussen.
- Worobey et al., 2008 (Nature) · hiv-1 in weefsel uit Kinshasa van 1960 en de datering van het virus.
- Rijksoverheid, Wet seksuele misdrijven · wat sinds 1 juli 2024 strafbaar is en welke signalen tellen.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat is de invloed van anticonceptie op onze samenleving?
Anticonceptie heeft vrouwen de mogelijkheid gegeven om ongewenste zwangerschappen te voorkomen, wat een enorme verandering heeft gebracht in hoe mensen met seksualiteit omgaan en de gelijkheid tussen mannen en vrouwen heeft vergroot.
Hoe heeft de seksuele revolutie van de jaren ’60 en ’70 de samenleving beïnvloed?
De seksuele revolutie leidde tot meer vrijheid en experimentatie in seksuele relaties, maar bracht ook uitdagingen zoals de opkomst van AIDS en de impact op gezinnen en kinderen.
Wat betekent toestemming in moderne seksuele relaties?
Toestemming betekent dat beide partijen expliciet akkoord gaan met seksuele handelingen. Gezonde seksuele relaties vragen om duidelijke communicatie en wederzijds begrip.
Waarom werkt seks buiten vaste relaties vaak niet goed?
Seks buiten vaste relaties kan leiden tot emotionele schade, verhoogde kans op soa’s en het schaden van vertrouwen binnen een vaste relatie. Praat er daarom open over en respecteer elkaars grenzen.
Wat zijn de risico’s van seksueel gedrag zonder duidelijke afspraken?
Zonder duidelijke afspraken over seksuele grenzen kunnen misverstanden en grensoverschrijdingen optreden. Dit kan leiden tot emotionele verwarring, schade en in ernstige gevallen tot seksueel misbruik.
