HCG — voluit humaan choriongonadotrofine — is een hormoon dat de placenta aanmaakt tijdens de zwangerschap. Buiten die context speelt het een onverwacht grote rol bij problemen met vruchtbaarheid en een tekort aan testosteron.
Het hormoon bootst de werking na van een ander hormoon: het luteïniserend hormoon, ook wel LH. Dat mechanisme maakt het interessant voor mannen die testosteron gebruiken en hun vruchtbaarheid willen bewaken. Tegelijkertijd circuleren rondom HCG veel onterechte claims, met name op het gebied van gewichtsverlies.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- HCG is technisch gezien geen peptide maar een glycoproteïne — toch duikt het steeds vaker op in kringen waar peptiden worden besproken.
- Het hormoon bootst LH na en kan daarmee de productie van testosteron in de testes aanzwengelen zonder testosteron zelf te zijn.
- Mannen die testosterontherapie volgen, lopen een reëel risico op onvruchtbaarheid — en HCG speelt daarin een mogelijke beschermende rol.
- Het HCG-dieet heeft decennialang aanhangers gevonden, maar de wetenschap is er ondubbelzinnig over.
- Voor mannelijke sporters staat HCG op de verboden lijst van WADA — ook buiten wedstrijdverband.
Wat is HCG precies?
HCG is een glycoproteïne: een eiwit met suikerketens eraan gekoppeld. Het wordt tijdens de zwangerschap aangemaakt door de placenta en houdt het corpus luteum in stand. Het corpus luteumEen tijdelijke klierstructuur in het eierstok die na de eisprong progesteron produceert. produceert progesteron, dat onmisbaar is in de vroege zwangerschap.
Het hormoon bestaat uit twee ketens: een alfa- en een bètaketen. De alfaketen is vrijwel identiek aan die van LH, FSH en TSH. De biologische werking wordt bepaald door de bètaketen. Zwangerschapstesten detecteren HCG in de urine — soms al twee weken na de bevruchting.
Hoe werkt HCG in het mannelijk lichaam?
Bij mannen grijpt HCG aan op de Leydig-cellenCellen in de testes die testosteron produceren als reactie op LH of HCG. in de testes. Die cellen produceren testosteron normaal gesproken op signaal van LH, afkomstig uit de hypofyse. HCG imiteert dat signaal. Het gevolg is een stijging van de productie van testosteron in de testes zelf.
Dit onderscheid is cruciaal. Wie exogeen testosteron toedient, remt de aanmaak van LH via een negatieve terugkoppeling. De testes krijgen geen signaal meer en krimpen. HCG kan dat signaal vervangen. Het mechanisme verschilt daarmee fundamenteel van directe toediening van testosteron.
Voor- en nadelen van HCG
Voordelen
- Handhaaft de productie van testosteron in de testes ook bij gebruik van exogeen testosteron
- Bewaart de kwaliteit van zaadcellen bij mannen die testosterontherapie volgen
- FDA- en EMA-goedgekeurd voor behandeling van hypogonadisme met kinderwens
- Kan klachten van hypogonadisme verlichten zonder directe toediening van testosteron
Nadelen
- Stimuleert ook de aanmaak van oestrogeen, wat kan leiden tot gynaecomastie
- Verboden voor mannelijke sporters op de WADA-lijst — ook buiten wedstrijden
- Werkt niet bij mannen wier testes geen capaciteit meer hebben om testosteron te produceren
- HCG-kuren voor gewichtsverlies zijn wetenschappelijk ongefundeerd en mogelijk schadelijk
HCG bij behandeling voor vruchtbaarheid
HCG is het enige geregistreerde middel dat door de FDA én het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) is goedgekeurd voor de behandeling van mannen met hypogonadismeEen toestand waarbij de geslachtsklieren onvoldoende hormonen produceren. die een kinderwens hebben. Mannen met hypogonadotrofisch hypogonadisme — waarbij de hypothalamus of hypofyse tekortschiet — reageren doorgaans goed op HCG. Het herstelt de productie van testosteron in de testes en ondersteunt de spermatogenese.
Bij mannen die al testosterontherapie volgen maar hun vruchtbaarheid willen bewaken, toont onderzoek dat gelijktijdige toediening van HCG de kwaliteit van zaadcellen op peil houdt. Na staken van testosteron zonder HCG kan herstel van de vruchtbaarheid een tot twee jaar duren. Bij tien procent van de mannen herstelt de vruchtbaarheid zich helemaal niet.
HCG bij gebruik van anabole steroïden
Anabole steroïden onderdrukken de aanmaak van LH. De testes krijgen geen prikkel meer en de productie van testosteron valt stil. HCG wordt in kringen van krachtsporters gebruikt om dat effect te compenseren. Een retrospectieve analyse van negentien mannen uit een Nederlandse schadebeperkingskliniek (2023–2024) toont aan dat HCG bij de meeste van hen de spermatogenese deels herstelde — ook zonder het gebruik van steroïden te staken.
De onderzoekers benadrukken de beperkingen van hun bevindingen. Een deel van de mannen bleef oligospermEen toestand waarbij het aantal zaadcellen lager is dan normaal, wat de kans op bevruchting vermindert. of azoospermDe afwezigheid van zaadcellen in het sperma.. HCG is geen garantie op herstel. Het gebruik buiten medisch toezicht — op basis van adviezen uit sportforums — brengt risico’s mee die zelden volledig worden ingeschat. HCG verschilt in werking van structurele herstelgerichte peptiden zoals BPC-157, die worden ingezet bij weefselschade en ontstekingen.
Verklarende woordenlijst
- Glycoproteïne: Een eiwit waaraan suikerketens zijn gekoppeld; HCG behoort tot deze groep.
- Luteïniserend hormoon (LH): Hormoon van de hypofyse dat de testes aanzet tot productie van testosteron.
- Spermatogenese: Het biologische proces waarbij de testes zaadcellen aanmaken.
- Hypogonadisme: Toestand waarbij de geslachtsklieren onvoldoende hormonen produceren, met klachten als vermoeidheid en verminderd libido.
Het HCG-dieet: wat zegt de wetenschap?
In 1954 beschreef de Britse arts Simeons een methode waarbij HCG-injecties gecombineerd werden met een dieet van vijfhonderd calorieën per dag. Aanhangers beweren dat HCG de vetverbranding stuurt en honger onderdrukt. Een systematische meta-analyse van vierentwintig studies vond geen enkel bewijs dat HCG bijdraagt aan gewichtsverlies, vetverdeling of minder honger.
In Nederland is HCG uitsluitend op recept verkrijgbaar en niet goedgekeurd voor gebruik bij overgewicht. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) erkent geen enkele indicatie voor HCG als afslankmiddel. Ook de FDA heeft het gebruik bij overgewicht expliciet afgekeurd. Ernstige bijwerkingen zijn gemeld bij HCG-injecties in combinatie met een sterk caloriebeperkt dieet, waaronder longembolie en hartstilstand. Het gewichtsverlies dat optreedt tijdens het HCG-dieet is volledig toe te schrijven aan de extreme caloriereductie — niet aan het hormoon zelf.
HCG en de dopinglijst
WADA classificeert HCG onder sectie S2 als testosteron-stimulerend hormoon. Het staat op de verboden lijst voor mannelijke atleten — zowel binnen als buiten wedstrijdverband. De reden is helder: HCG verhoogt de eigen productie van testosteron zonder de testosteron-epitestosteron-ratio te beïnvloeden die gangbaar wordt gebruikt bij controle op doping.
Voor vrouwelijke atleten geldt het verbod niet op dezelfde manier. Meting van HCG bij vrouwen werd in 2006 van de standaard test gehaald, vanwege privacybezwaren rond het onbedoeld opsporen van zwangerschappen. Wie als sporter HCG gebruikt — ook met medisch voorschrift — is verplicht een therapeutische gebruiksvrijstelling aan te vragen.
De biologische eye-opener
HCG is geen anabool steroïde en bevat geen testosteron. Toch bereikt het hetzelfde doel via een omweg: het activeert de eigen productie van testosteron in de testes door LH-receptoren te stimuleren. Dit maakt het uniek onder de middelen die in de wereld van sport en behandeling voor vruchtbaarheid worden ingezet. Het lichaam maakt zelf het testosteron aan — HCG geeft alleen het startsignaal. Dat onderscheid heeft zowel fysiologische als juridische gevolgen: voor sporters is het verboden, maar voor mannen met een kinderwens is het het enige geregistreerde middel.
Dosering en gebruik
De dosering van HCG verschilt sterk per toepassing. Bij mannen die testosterontherapie volgen en hun vruchtbaarheid willen bewaren, wordt doorgaans 500 IE om de dag toegediend. Wie binnen zes maanden een kind wil, stopt met testosteron en gebruikt 3.000 IE om de dag. Wie uitsluitend de omvang van de testes wil handhaven zonder kinderwens, volstaat met 1.500 IE per week.
HCG wordt subcutaan of intramusculair toegediend als injectie — orale vormen en druppels hebben geen bewezen werking. In Nederland is HCG uitsluitend op recept verkrijgbaar onder de merknaam Pregnyl.
Het wordt vergoed bij geregistreerde indicaties zoals behandeling voor vruchtbaarheid; gebruik bij hypogonadisme valt buiten de standaardvergoeding en vereist een aanvraag. Medisch toezicht is bij alle toepassingen noodzakelijk.
Bloedwaarden, zaadcelkwaliteit en tekenen van te veel oestrogeen moeten regelmatig worden gecontroleerd. Zelfmedicatie op basis van adviezen uit online kringen brengt risico’s mee die zonder laboratoriumcontrole onzichtbaar blijven.
| Toepassing | Dosering | Frequentie |
|---|---|---|
| Vruchtbaarheid bewaren tijdens testosterontherapie | 500 IE | Om de dag |
| Herstel van vruchtbaarheid (kinderwens binnen 6 maanden) | 3.000 IE | Om de dag, testosteron staken |
| Handhaven van testikelfunctie, geen kinderwens | 1.500 IE | Eenmaal per week |
| Monotherapie bij klachten van tekort aan testosteron | Individueel bepaald | Wekelijks, onder medisch toezicht |
Conclusie
HCG is een goed begrepen hormoon met een duidelijk omschreven werkingsmechanisme. Het heeft een bewezen rol bij de behandeling van hypogonadisme en bij het behoud van vruchtbaarheid bij mannen die exogeen testosteron gebruiken.
De claims rondom mannelijke vruchtbaarheid en gewichtsverlies horen niet in dezelfde categorie thuis. Wie met HCG in aanraking komt — via sport, behandeling voor vruchtbaarheid of supplementenkringen — doet er goed aan het onderscheid te kennen tussen wat de wetenschap bevestigt en wat populaire mythe is.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- PMC – Efficacy of hCG in restoring spermatogenesis (2025) – Retrospectieve analyse van negentien mannen in een Nederlandse schadebeperkingskliniek; toont gedeeltelijk herstel van spermatogenese bij voortgezet androgenengebruik.
- PMC – Indications for hCG in hypogonadal men – Overzicht van indicaties en bewijs voor HCG bij mannen met hypogonadisme en onvruchtbaarheid.
- PubMed – HCG monotherapy for hypogonadal symptoms – Retrospectief onderzoek naar HCG-monotherapie bij mannen met klachten van hypogonadisme maar normale testosteronwaarden.
- PMC – Meta-analyse HCG en obesitas (Lijesen et al.) – Criteria-gebaseerde meta-analyse van vierentwintig studies; geen wetenschappelijk bewijs voor gewichtsverlies door HCG.
- Tijdschrift voor Urologie – Hypogonadisme en kinderwens – Nederlandstalig overzichtsartikel over behandelopties bij mannen met hypogonadisme en kinderwens, inclusief de rol van HCG.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat is HCG?
HCG staat voor humaan choriongonadotrofine. Het is een glycoproteïne-hormoon dat tijdens de zwangerschap door de placenta wordt aangemaakt. Medisch wordt het gebruikt bij behandelingen voor vruchtbaarheid en bij hypogonadisme.
Waarom gebruiken mannen HCG?
HCG bootst het luteïniserend hormoon (LH) na en stimuleert daarmee de productie van testosteron in de testes. Mannen gebruiken het om de vruchtbaarheid te bewaren tijdens testosterontherapie of om de testikelfunctie te herstellen na gebruik van anabole steroïden.
Is het HCG-dieet effectief voor gewichtsverlies?
Nee. Meerdere gecontroleerde studies en een meta-analyse van vierentwintig onderzoeken tonen aan dat HCG geen toegevoegde waarde heeft bij gewichtsverlies. Het gewichtsverlies tijdens het HCG-dieet komt volledig door de drastische caloriereductie.
Staat HCG op de dopinglijst?
Ja. WADA heeft HCG opgenomen op de verboden lijst voor mannelijke atleten, zowel binnen als buiten wedstrijdverband. Het valt onder sectie S2: peptidhormonen en hun analogen. Voor vrouwen gelden andere regels.
Wat zijn de bijwerkingen van HCG?
HCG stimuleert naast testosteron ook de aanmaak van oestrogeen. Dat kan leiden tot gynaecomastie (borstvorming bij mannen). Bij gebruik in combinatie met een sterk caloriebeperkt dieet zijn ernstige bijwerkingen gemeld, waaronder longembolie en hartstilstand.
