Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is epilepsie na astma de meest voorkomende neurologische aandoening bij kinderen.
Artsen dachten in de jaren 1800 dat epilepsie een dodelijke ziekte was zonder bekende oorzaak. Wetenschappers ontdekten in de eeuw daarna dat de hersenen de specifieke locatie waren waar de elektrische ontladingen plaatsvonden.
Medicijnen bleken de aanvallen bij sommige patiënten effectief te verminderen. Deze middelen hadden in de jaren 1950 echter zware bijwerkingen.
In de jaren 60 zagen artsen dat patiënten met epilepsie enorm opknapten van voeding met weinig koolhydraten en veel vet. Deze specifieke samenstelling hield de patiënten vrij van aanvallen.
Medici noemden dit het ketogeen dieet omdat het de stofwisseling nabootst die optreedt tijdens periodes van uithongering.
Dit artikel analyseert het ketogeen dieet als behandeling voor kinderen waarbij standaardmedicatie faalt en bespreekt de veiligheid voor patiënten.John W. Frey ontdekte het ketogeen dieet meer dan 40 jaar geleden en er is inmiddels ruim bewijs voor de werking bij hardnekkige epilepsie.
Waarom het ketogeen dieet werkt
Het ketogeen dieet is een veelgebruikte strategie voor kinderen met epilepsie. Het fungeert hier als een strikte medische behandeling voor ernstige gevallen die niet reageren op pillen.
Het keto dieet bevat extreem veel vet, voldoende bouwstoffen en minimaal koolhydraten. De therapeutische verdeling bestaat uit 70% tot 80% vetten, een afgepaste hoeveelheid eiwitten en slechts 5% tot 10% koolhydraten.
Welke aandoeningen reageren op keto
Epilepsie is een aandoening die varieert van milde ongemakken tot levensbedreigende situaties die direct ingrijpen vereisen. De voordelen en risico’s vragen om een zorgvuldige afweging voordat iemand start met dit regime, ongeacht de leeftijd.
Het keto dieet bewijst zijn waarde bij diabetes type II en epilepsie. Het lichaam verliest op deze manier ook relatief eenvoudig overtollig vetweefsel.
Het fysiologische effect op het lichaam
Het ketogeen dieet dwingt het lichaam om een andere brandstofbron aan te boren dan de standaard glucose. Koolhydraten in voeding (zoals suikers en zetmeel) leveren normaal gesproken de primaire energie. Je eet bij keto zo weinig koolhydraten dat het lichaam overschakelt op een toestand die ketose heet. Ketose zorgt voor een stabieler energieniveau, minder hongerprikkels en een verbeterde insulinegevoeligheid.
De startfase bij kinderen
Het ketogeen dieet geeft bij kinderen soms bijwerkingen zoals verzuring van het bloed (acidose) of zwaardere belasting van de lever. Deze reacties zijn meestal van korte duur, waardoor kinderen onder toezicht veilig kunnen starten.
Het behandelteam in het ziekenhuis bestaat uit een gespecialiseerd arts, een diëtist en een verpleegkundige.
Dit team start de behandeling door het kind kleine hoeveelheden water of suikervrije drank te geven. Het kind begint binnen 24 uur met het nieuwe voedingsschema. Dit schema is maatwerk en hangt af van de specifieke vorm van epilepsie.
Er bestaan kant-en-klare voedingen die de toepassing bij jonge kinderen eenvoudiger maken. Strikte controle van de bloedsuikerspiegel is in de eerste dagen noodzakelijk.
Invloed op de hersenen
Artsen zetten het dieet begin 20e eeuw al in om aanvallen bij kinderen te dempen. Onderzoekers brengen nu pas in kaart hoe dit mechanisme op celniveau werkt.
Het gebrek aan suiker en de overvloed aan vetten veranderen de elektrische geleiding van de hersencellen, waardoor de kans op kortsluiting (een aanval) afneemt.
De medische risico’s
Het keto-dieet is een goed bestudeerd dieet dat effectief is bij epilepsie, maar het is geen onschuldige leefstijl. Een bekend risico is de afname van botdichtheid omdat het lichaam calcium gebruikt om de zuurgraad van het bloed te corrigeren.
- Verhoogd cholesterol in het bloed
- Verstopping (obstipatie)
- Ernstige vermoeidheid
- Vertraagde groei
- Broze botten en snellere breuken
- Nierstenen
Het protocol van de arts
De specialist stelt het ketogeen dieet voor als medicatie faalt in het onderdrukken van de aanvallen. Het kind bezoekt tijdens het dieet elke drie weken de arts voor controle van bloed en urine.
Deze laboratoriumtests sporen problemen met het dieet op en signaleren tekorten aan voedingsstoffen direct.
Effectiviteit bij aanvalscontrole
Ketogene diëten blijken effectief voor zowel kinderen als volwassenen met epilepsie, waarbij de frequentie van aanvallen meetbaar daalt. Kinderen reageren fysiologisch het sterkst op deze interventie.
Zelfstandig starten is onverstandig
Het keto dieet is buiten het ziekenhuis een trend voor gewichtsverlies. Het medische dieet brengt echter risico’s met zich mee en vereist altijd overleg met een specialist. Start nooit op eigen houtje, omdat de specifieke verhoudingen luisteren naar de milligram.
Wanneer de arts bellen
Neem direct contact op met de behandelaar als de aanvallen toenemen, het patroon verandert of als er een allergische reactie optreedt op de voeding.
Duur van de behandeling
Ouders zien meestal binnen drie maanden of de methode aanslaat door een sterke afname van de aanvallen. De arts kan besluiten te stoppen als de situatie verbetert maar het kind niet goed groeit of te veel afvalt.
Overleg altijd of voortzetting medisch noodzakelijk is. Ongeveer twee derde van de kinderen krijgt de epilepsie onder controle met de juiste medicatie, aldus de Cleveland Clinic.
Een kind heeft baat bij een operatie of het ketogeen dieet wanneer medicijnen falen of de ziekte complex is. Beide opties verkleinen de kans op terugkerende elektrische storingen in de hersenen.
Nieuwe inzichten
Recent onderzoek toont aan dat het ketogeen dieet mogelijk ook werkt bij Alzheimer en Parkinson. Het dieet lijkt ontstekingen te remmen en de algemene hersenfunctie te ondersteunen.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Epilepsy Foundation. Ketogenic Diet. (https://www.epilepsy.com/learn/treating-seizures-and-epilepsy/dietary-therapies/ketogenic-diet) Accessed 9/25/2020.
- Barañano KW, Hartman AL. The ketogenic diet: uses in epilepsy and other neurologic illnesses. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2898565/) Curr Treat Options Neurol 2008;10(6):410-419. Accessed 9/25/2020.
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke. The Epilepsies and Seizures: Hope Through Research. (https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Hope-Through-Research/Epilepsies-and-Seizures-Hope-Through) Accessed 9/25/2020.
- National Center for Biotechnology Information. A Modified Ketogenic Gluten-Free Diet With MCT Improves Behavior in Children With Autism Spectrum Disorder. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5863039/) Accessed 9/25/2020.
- Masood W, Annamaraju P, Uppaluri KR. Ketogenic Diet. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499830/) [Updated 2020 Jun 22]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-. Accessed 9/25/2020.
- Włodarek D. Role of Ketogenic Diets in Neurodegenerative Diseases (Alzheimer’s Disease and Parkinson’s Disease). (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6356942/) Nutrients 2019;11(1):169. Accessed 9/25/2020.
- Academy of Nutrition and Dietetics. What is the Ketogenic Diet? (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499830/) Accessed 9/25/2020.
Verklarende woordenlijst
- Ketose: Een toestand waarbij het lichaam vetten verbrandt voor energie in plaats van suikers, waarbij ketonen vrijkomen.
- Acidose: Een verstoring waarbij het bloed te zuur wordt, wat de lichaamsfuncties kan belemmeren.
- Epilepsie: Een aandoening in de hersenen waarbij kortsluiting ontstaat in de elektrische signalen tussen hersencellen.
- Glucose: Een vorm van suiker die het lichaam normaal gesproken gebruikt als primaire brandstof.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde Vragen
Wat houdt een medisch keto-dieet in?
Een medisch keto-dieet is een strikt voedingsprotocol met zeer veel vet en bijna geen koolhydraten, bedoeld om de hersenen te stabiliseren bij aandoeningen zoals epilepsie.
Waarom werkt keto tegen epilepsie?
Het dieet dwingt de hersenen om over te schakelen op ketonen als brandstof. Dit verandert de elektrische prikkelbaarheid van de hersencellen, waardoor de kans op een aanval afneemt.
Welke bijwerkingen heeft het dieet bij kinderen?
Mogelijke bijwerkingen zijn verzuring van het bloed (acidose), verstopping, groeivertraging en nierstenen. Dit vereist constante medische controle.
Hoe succesvol is het dieet bij aanvallen?
Onderzoek toont aan dat het dieet effectief is bij het verminderen van het aantal aanvallen, vooral bij kinderen die niet reageren op standaard medicijnen.
Mag ik dit dieet zelf proberen bij mijn kind?
Nee, start dit nooit zonder specialist. De balans tussen voedingsstoffen luistert nauw en verkeerde toepassing kan leiden tot ernstige gezondheidsschade.
