MDMA, beter bekend als xtc of ecstasy, doet veel meer met je lichaam dan alleen de euforie en het gevoel van verbondenheid waarvoor mensen het nemen. Zowel mannen als vrouwen merken dat bepaalde lichaamsfuncties ontregeld raken, maar hoe dat uitpakt, verschilt per sekse.[3][12]
Plassen kan moeilijk worden of helemaal niet lukken. Dat wordt vooral bij mannen beschreven, die daarnaast vaak last krijgen van erectieproblemen en moeite met klaarkomen. Bij vrouwen wordt het plasprobleem minder vaak beschreven, maar ook bij hen wordt een orgasme veel moeilijker.[4][21]
Die verschillen hangen samen met hoe MDMA werkt en met de bouw en de hormonen van het mannelijke en vrouwelijke lichaam.
Wat MDMA in je zenuwstelsel doet
Om te begrijpen waarom MDMA zulke blokkades geeft, kijken we eerst naar de werking in het brein. MDMA zorgt ervoor dat zenuwcellen in korte tijd veel serotonine, noradrenaline en dopamine afgeven, drie boodschapperstoffen van het zenuwstelsel. Tegelijk remt het de opname van die stoffen terug in de cel.[8][10]
De stof komt de zenuwcellen binnen via hun eigen transportkanaaltjes en verstoort daar de opslag van deze boodschapperstoffen. Daardoor stroomt er een grote golf van naar buiten.[9]
Een verstoord evenwicht
Die overvloed zet systemen aan die normaal in een fijn evenwicht zijn. Dopamine zorgt vooral voor meer zin en plezier. De grote hoeveelheden noradrenaline en serotonine veroorzaken vooral de blokkades bij plassen en seks.[13]
MDMA remt bovendien het enzym in de lever dat de stof zelf afbreekt. Wie bijneemt, krijgt daardoor een onevenredig hoge concentratie in het bloed, met sterkere schadelijke effecten op het zenuwstelsel dat onder meer blaas en bloedvaten aanstuurt.[1]
| Stof | Effect op plassen en seks |
|---|---|
| Serotonine | Remt het orgasme; zet aan tot afgifte van oxytocine |
| Noradrenaline | Blaashals trekt samen; bloedvaten vernauwen |
| Dopamine | Meer zin in seks en meer opwinding in het hoofd |
Niet kunnen plassen: treft het vooral mannen?
Niet kunnen plassen is een mogelijke bijwerking van MDMA, bij mannen en bij vrouwen. Hoe vaak het bij mannen en bij vrouwen voorkomt, is niet goed vastgesteld; een beschreven geval betrof een man. In voorlichting gaat het vooral over mannen, en mogelijk speelt hun bouw daarbij een rol.[15] Kun je niet plassen, zeker met pijn of een volle blaas, neem dan direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost; bel bij ernstige klachten 112.
Waarom de blaas bij mannen op slot kan gaan
De gangbare verklaring is dat de golf noradrenaline bepaalde receptoren overprikkelt, de alfa-1-receptoren in de blaashals en het begin van de plasbuis.[14]
Bij mannen zitten veel van die receptoren in de blaashals en de prostaat. Door de overprikkeling blijft de blaashals stevig samengetrokken en zit de uitgang als het ware op slot.[4]
Lees ook: Moeten mannen zittend of staand plassen? Onderzoek, feiten en broodjes aap ontzenuwd
Waarom vrouwen minder last zouden hebben
Vrouwen zouden minder last hebben van deze blokkade, omdat dit receptormechanisme in hun plasbuis een kleinere rol speelt dan bij mannen.[22]
Waar de plasbuis van een man op de golf noradrenaline reageert door zich te vernauwen, is die van een vrouw daar minder gevoelig voor. Bovendien is de plasbuis bij vrouwen korter en hebben ze geen prostaat, dus er is minder weefsel dat de doorgang kan afknijpen.
Let op: bij vrouwen zit het grootste risico ergens anders. Ze lopen juist een groter risico op hyponatriëmie: een te laag zoutgehalte in het bloed, ook wel watervergiftiging genoemd. MDMA zet aan tot de afgifte van ADH, een hormoon waardoor je lichaam water vasthoudt, en vrouwen zijn door hun hormonen gevoeliger voor dat effect. Hun lichaam houdt daardoor sneller water vast.[5]
Lees ook: Het verschil tussen mannen en vrouwen vanuit een biologisch perspectief
Seks en orgasme: serotonine als gedeelde rem
Hoe het ook zit met plassen, bij het orgasme pakt MDMA voor beide seksen vergelijkbaar uit: klaarkomen wordt moeilijker.[2][16]
Waarom klaarkomen niet lukt
Bij mannen komen de erectieproblemen door vernauwde bloedvaten onder invloed van noradrenaline.[19][20] Dat iemand niet kan klaarkomen, komt bij mannen en vrouwen vooral door serotonine.
Serotonine werkt als een belangrijke rem op de seksuele reactie.[6][17] Door de grote hoeveelheid serotonine die MDMA laat vrijkomen, ligt de drempel voor een orgasme veel hoger. Bij vrouwen kan dat betekenen dat een orgasme vaak niet lukt of pas na lange stimulatie, terwijl ze wel meer zin hebben en gevoeliger zijn voor aanraking.
Bij vrouwen reageert het brein door de overdaad aan serotonine bovendien minder op seksuele prikkels, waardoor de piek van opwinding moeilijker te bereiken is.[21]
Samenvatting van effecten per sekse
| Functie | Mannen | Vrouwen | Verklaring |
|---|---|---|---|
| Plassen | Kan moeilijk tot onmogelijk worden. | Kan ook, maar wordt minder vaak beschreven. | Mogelijk: mannen hebben meer alfa-1-receptoren in blaashals en prostaat. |
| Opwinding | Moeizaam (erectieproblemen). | Vaak beter (vochtiger en gevoeliger). | Vernauwde bloedvaten remmen de erectie. |
| Orgasme | Sterk vertraagd of onmogelijk. | Sterk vertraagd of onmogelijk. | Serotonine maakt een orgasme bij beide seksen moeilijker. |
| Waterhuishouding | Risico op vocht vasthouden. | Groter risico op watervergiftiging. | Vrouwelijke hormonen versterken het effect van ADH, het hormoon dat water vasthoudt. |
Conclusie
Hoe MDMA uitwerkt op plassen en klaarkomen, kan verschillen tussen mannen en vrouwen. Bij mannen kan de blaas op slot gaan, mogelijk door de vele receptoren voor noradrenaline in blaashals en prostaat; bij vrouwen wordt dat minder vaak beschreven, al kan het ook bij hen gebeuren.
Bij het orgasme werkt serotonine voor beide seksen als rem: klaarkomen wordt veel moeilijker, soms onmogelijk. En ook als vrouwen minder vaak plasproblemen hebben, betekent dat niet dat MDMA voor hen veiliger is. Door hun hormonen lopen ze juist meer risico op gevaarlijke watervergiftiging.
Gerelateerde artikelen
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- PMC: Ecstasy (MDMA) and its effects on kidneys and their treatment
- Ovid: Does MDMA have treatment potential in sexual dysfunction?
- Wikipedia: MDMA
- Vice: MDMA Can Stop You From Being Able to Pee
- Blossom: Oxytocin and the Role of Fluid Restriction in MDMA-Induced Hyponatremia
- PubMed: Physiology of ejaculation: emphasis on serotonergic control
- PMC: Urinary Retention Following Methamphetamine and Cannabis Abuse
- YouTube: 2-Minute Neuroscience: MDMA
- PLOS One: Duloxetine Inhibits Effects of MDMA (“Ecstasy”) In Vitro and in Humans
- PMC: The molecular mechanism of “ecstasy”: serotonin transporters are targets for MDMA-induced serotonin release
- PubMed: 5-HT2C receptors in the nucleus accumbens constrain the rewarding effects of MDMA
- ResearchGate: Subjective effects of MDMA (‘Ecstasy’) on human sexual function
- Drug Free CT: Short-Term Effects of MDMA
- Semantic Scholar: Acute, transient urinary retention from combined ecstasy use
- PMC: Neurogenic bladder and chronic urinary retention associated with MDMA abuse
- PubMed: Does MDMA have treatment potential in sexual dysfunction?
- PMC: Pathophysiology of premature ejaculation and serotonin
- PubMed: Endogenous 5-HT reduces hippocampal excitatory synaptic transmission by activation of 5-HT1B receptors
- Bolt Pharmacy: Does MDMA Cause Erectile Dysfunction?
- Numan: The science behind “pilly willy”
- The Face: Why sex on MDMA can be a total flop
- Crew.scot: MDMA, water and phantom pees!
Veelgestelde vragen
Waarom kan je niet plassen na MDMA?
MDMA zet aan tot de afgifte van ADH, een hormoon waardoor je lichaam vocht vasthoudt. Daarnaast zorgt de grote golf noradrenaline ervoor dat de blaashals strak samengetrokken blijft. Daardoor komt de urine moeilijk of helemaal niet op gang. Lukt plassen niet, neem dan direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost.
Hebben mannen en vrouwen verschillende plasproblemen door XTC?
Dat is mogelijk, maar niet goed vastgesteld. In voorlichting gaat het vooral over mannen, en een beschreven geval betrof een man. Een mogelijke verklaring is dat mannen in blaashals en prostaat veel receptoren hebben die op noradrenaline reageren. Niet kunnen plassen kan bij iedereen voorkomen. Vrouwen lopen juist meer risico op watervergiftiging, omdat vrouwelijke hormonen het effect van ADH versterken.
Waarom kan je niet klaarkomen op MDMA?
MDMA laat in korte tijd veel serotonine vrijkomen, en serotonine werkt als rem op het orgasme. Dat geldt voor mannen en vrouwen: klaarkomen lukt dan vaak niet, of pas na lange stimulatie.
Waarom krijg je geen erectie van MDMA?
MDMA zet via een grote golf noradrenaline het vecht-of-vluchtsysteem aan. Daardoor vernauwen de bloedvaten, ook die in de penis, en wordt een erectie krijgen of houden moeilijk tot onmogelijk.
Waarom lopen vrouwen meer risico op watervergiftiging door XTC?
Vrouwelijke hormonen maken het lichaam gevoeliger voor ADH, het hormoon dat water vasthoudt. Wie dan veel drinkt, kan een te laag zoutgehalte in het bloed krijgen. Dat kan leiden tot zwelling van de hersenen, coma en zelfs overlijden.
