Veel meningen over plashoudingen zijn cultureel bepaald. Historisch en evolutionair gezien is er geen aangeboren regel dat mannen staan en vrouwen zittend moeten plassen. Onze naaste verwanten (apen) urineren zowel staand als zittend of zittend en lopen gewoon door tijdens een plas (The Guardian).

Slechts de moderne westerse cultuur heeft het staand plassen bij mannen sterk gestandaardiseerd (o.a. vanwege kleding en toiletten). Bioloog Ben Garrod stelt dat staand plassen geen bewezen evolutionair voordeel heeft: “Great apes don’t mark territory” en “het maakt evolutionair gezien niet uit hoe we plassen” (zelfde bron).

Ook in de oudheid plaste zowel de man als vrouw meestal in gehurkte houding (de typische “squat”), en pas met de opkomst van moderne broeken en sanitaire voorzieningen ontwikkelde bij mannen vooral de gewoonte om rechtop te staan.

Urodynamica en urinestroom

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat voor gezonde mannen het verschil tussen staand en zittend plassen klein is. Een meta-analyse van het Leids Universitair Medisch Centrum (de Jong et al., 2014) vond voor gezonde mannen geen statistisch significante verschillen in maximale urinestroom (Q_max), plasduur of resturine tussen zittend en staand urineren. Bij mannen met mictieklachten (zoals een vergrote prostaat of LUTS) waren de verschillen er wel: zittend plassen gaf een lager restvolume en iets hogere flow, dus een gunstiger urodynamisch profiel. In gewoon Nederlands: gezonde mannen merken geen noemenswaardig verlies in straalkracht als ze zitten, terwijl mannen met een wat zwakkere plas (door prostaatgroei) juist vlotter en completer leegplassen in zittende houding. De onderzoekers merkten op dat het effect bij plasklachten vergelijkbaar is met dat van alfablokkers.

De stroming zelf ondervindt dus geen wezenlijke “extra bochten” door zittend te plassen. In feite is zittend plassen voor mannen met enige plaskrachtvermindering vaak bevorderlijker: de bekkenbodem is meer ontspannen, wat de blaasspier (detrusor) beter laat werken. Een deel van het effect komt doordat mannen bij staan onbewust kuit- en bekkenmusculatuur aanspannen om stabiel te blijven staan, vooral oudere mannen die bang zijn om te vallen. Door te zitten kunnen die spieren juist ontspannen, wat de plasstraal ondersteunt. De veronderstelde “kromming” van de penis in zittende houding is niet onderzocht in studies, maar er is geen aanwijzing dat de straal daardoor zwakker of ongecontroleerder wordt – integendeel, de wetenschap wijst in zitpositie eerder op betere blaaslediging bij stagnerende klachten (Men’s Health NL).

Hygiëne en urineverspreiding

Behalve stroming zijn hygiëneaspecten een veelgenoemd argument. In staande positie moet de plasstraal een langere afstand overbruggen, waardoor onvermijdelijk meer microdruppels en spatten in de omgeving komen (Andros Clinics, Gezondheid.be). Uit medische uitleg blijkt dat bij staan urine­druppels tot tegen de broek, muur of vloer kunnen spatten (Gezondheid.be). Zittend plassen verkort de valafstand, waardoor de straal direct in het water valt. Populaire bronnen benadrukken dan ook dat zittend plassen het toilet schoner houdt – minder splashback op bril, muur of vloer. Een bekroond fysicus bevestigt dit mechanisch in een artikel in The Guardian: urine verlaat de penis recht naar beneden en versnippert na enkele centimeters in kleine druppels die anders wijd verspreiden. Hoewel urine zelf meestal steriel is, kunnen de druppels op een verontreinigde toiletpot bacteriën meevoeren. Kortom, uit hygiënisch oogpunt verkleint zittend plassen de kans op ongewenste spatten rondom het toilet, al blijft gericht mikken belangrijk.

Rol van de prostaat en invloed van leeftijd

De prostaat (die bij mannen rond de plasbuis zit) speelt met name op oudere leeftijd een belangrijke rol. Bij jonge jongens en mannen is de prostaat klein, maar vanaf circa 50 jaar begint een goedaardige vergroting (BPH). Dit kan de plasstraal verzwakken en het uitplassen bemoeilijken. Urologisch onderzoek, waaronder de PLOS ONE-meta-analyse van het LUMC, concludeert dat mannen met een vergrote prostaat duidelijk voordeel halen uit zitten: de straal is krachtiger en de blaas ledigt beter in zittende houding. Populaire media, zoals The Guardian en Men’s Health NL, verwijzen naar dit Leiden-onderzoek en beschrijven het als een “gunstiger urodynamisch profiel”. Dit komt doordat bij zitten bekkenbodem en bekkenstructuren meer kunnen ontspannen, waardoor de beperkte plasstroom minder weerstand ondervindt. Medisch gezien wordt zitten daarom soms genoemd als eenvoudig leefstijladvies naast medicijnen voor BPH. Statistieken tonen dat rond de zestig jaar ongeveer de helft van de mannen enige prostaatvergroting heeft, en tegen de 85 jaar zo’n 90% (Andros Clinics). Dit verklaart waarom oudere mannen vaker het advies krijgen om bij het plassen te gaan zitten.

Levensfase en advies per leeftijdsgroep

De plasgewoonten veranderen van kind tot bejaarde. Jongens leren vanaf circa 2–3 jaar zindelijk worden, meestal op een potje of wc-zitje, dus zittend plassen. Dit garandeert dat de bekkenbodem zich kan ontspannen en de blaas volledig wordt geleegd (en voorkomt morsen bij de training). Pas als een kind rond 4–5 jaar goed kan mikken, leren sommigen staand te plassen. Vanaf de puberteit en jongvolwassenheid is staand plassen op gewone wc’s de norm; buik- en beenspieren vormen dan geen belemmering.

Naarmate mannen ouder worden, veranderen de omstandigheden. Mannen vanaf ongeveer 40 jaar krijgen vaak een groter prostaatvolume; bij merkbare plasklachten (slecht legen, vaak moeten) wordt zitten vaak aangeraden. Ook lichamelijke factoren spelen mee: ouderdomspijn of artrose kan staan minder comfortabel maken, zodat zitten prettiger is (Andros Clinics). Voor 60-plussers of mensen met mobiliteitsproblemen is zittend plassen vaak gangbaar omwille van veiligheid en betere blaaslediging. Conclusie: voor jonge, gezonde mannen is staand plassen prima; bij prostaatklachten of beperkte mobiliteit kan zittend plassen verlichting bieden, aldus onder meer de PLOS ONE-studie en de NHG-richtlijn Mictieklachten bij Mannen.

Bronnen

• Peer-reviewed studies: de Jong et al., 2014 (PLOS ONE) – systematische review/meta-analyse die bij gezonde mannen geen verschil vond tussen zit- en stahouding, maar bij mannen met LUTS minder resturine en betere flow in zittende positie.
• Populaire maar onderbouwde bronnen: Andros Clinics; Gezondheid.be; The Guardian (2023); Men’s Health NL (2020); MedicalDaily (2014).

Alle bronnen benadrukken dezelfde kernpunten: staand plassen is bij gezonde mannen niet schadelijk, maar bij oudere mannen met plasklachten kan zittend plassen de blaaslediging verbeteren. De claim dat zittend plassen “veel natuurlijker” is voor mannen wordt door evolutionair specialisten, zoals aangehaald in The Guardian, verworpen.

Onderzoek naar plashouding bij mannen door alleen vrouwen gedaan? (gerucht)

De Jong e.a. (2014, PLOS One) – Systematische review (LUMC)

• Auteurs: Ype de Jong, Johannes Pinckaers, Robin ten Brinck, Augustinus à Nijeholt en Olaf Dekkers (PubMed).
• Geslacht en affiliatie: Alle auteurs zijn mannen. Zij werkten bij het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC); vier zijn uroloog (de Jong, Pinckaers, ten Brinck, à Nijeholt) en één (Dekkers) is specialist klinische epidemiologie.
• Specialisatie: Urologie en klinische epidemiologie, zonder commerciële belangen.
• Standpunt: De auteurs concludeerden dat bij gezonde mannen geen verschil bestaat in blaaskracht of resturine tussen zittend en staand plassen, maar dat mannen met prostaatvergroting of LUTS baat hebben bij zittend plassen (minder resturine, trend naar hogere flow). Zittend plassen werd vooral aangeraden bij zwaardere mictieklachten.
• Bias: Geen concurrerende belangen gemeld; de studie geldt als neutrale meta-analyse door urologen en epidemiologen (PubMed).

Goel e.a. (2017, World Journal of Men’s Health) – Prospectieve studie (India)

• Auteurs: Apul Goel, Gautam Kanodia, Ashok K. Sokhal, Kawaljit Singh, Monica Agrawal en Satyanarayan Sankhwar (PubMed).
• Geslacht en affiliatie: Vijf mannen en één vrouw (Monica Agrawal), allen verbonden aan de afdeling Urologie van King George’s Medical University, India.
• Specialisatie: Klinische urologie.
• Standpunt: Bij 740 mannen (18–77 jaar, gezond en BPH) werd geen verschil gevonden bij mannen ≤50 jaar. Bij mannen > 50 jaar was de resturine significant lager bij zittend plassen en de plasduur iets hoger, zonder verschil in flow. Conclusie: zittend plassen is gunstig voor oudere mannen met een lichte prostaatvergroting.
• Bias: Geen conflicterende belangen; het team was overwegend mannelijk, één vrouwelijke co-auteur, en er zijn geen aanwijzingen voor ideologische invloed (PubMed).

Koc e.a. (2013, Canadian Urological Association Journal) – Observationele studie (Turkije)

• Auteurs: Gokhan Koc, Yuksel Yilmaz, Sitki Un, Kaan Akbay en Firat Akdeniz (PubMed).
• Geslacht en affiliatie: Alle auteurs zijn mannen, verbonden aan het Tepecik Onderwijs- en Universiteitsziekenhuis.
• Specialisatie: Urologie, met focus op BPH-patiënten met en zonder alfablokkers.
• Standpunt: Bij 110 mannen met BPH (> 50 jaar) werd een hogere maximale en gemiddelde plasflow bij zittend plassen gemeten dan bij staan, zowel bij patiënten met als zonder alfablokkers. Conclusie: zittend plassen biedt een krachtigere straal (hogere Qmax en Qave) en is een praktische aanvulling op medicatie.
• Bias: Geen conflicterende belangen; de studie is klinisch van aard en toont geen commerciële of ideologische invloed (PubMed).

Alrabadi e.a. (2020, American Journal of Men’s Health) – Prospectieve studie (Jordanië)

• Auteurs: Adel Alrabadi, Saddam Al Demour, Hammam Mansi, Sohaib Al Hamss en Lujain Al Omari (PubMed).
• Geslacht en affiliatie: Vier mannen en één vrouw (Lujain Al Omari), verbonden aan de Urologische Kliniek van de Universiteit van Jordanië, Amman.
• Specialisatie: Klinische urologie.
• Standpunt: Bij 116 BPH-patiënten en 78 gezonde mannen waren alle meetparameters beter bij staand plassen: hogere flow (Qmax) en minder resturine. Gezonde mannen toonden geen verschil. De auteurs concludeerden dat staan bij deze groep gunstiger was, in tegenstelling tot eerdere studies.
• Bias: Geen belangenconflicten gemeld; resultaten zijn neutraal beschreven zonder aanwijzing voor externe bias (PubMed).

Van Heuveln (2010, Trouw) – Populair artikel (Amsterdam UMC)

• Auteur: Tineke van Heuveln, bekkenfysiotherapeut aan het Amsterdam Medisch Centrum (AMC), bekend van een interview over plashouding op ZittendPlassen.nl.
• Geslacht en affiliatie: Vrouw, werkzaam als uro- en bekkenbodemfysiotherapeut in het AMC, tevens opleider en onderzoeker.
• Specialisatie: Bekkenbodemspieren en plashouding, met aandacht voor zowel mannen als vrouwen.
• Standpunt: In haar interview noemt zij staand plassen “ongezond” en stelt dat de blaas zich bij zittend plassen beter leegt. In zithouding ontspannen de bekkenbodemspieren optimaal, terwijl staan deze juist aanspant. Haar advies: mannen én vrouwen zouden rechtop zittend moeten plassen voor een volledige lozing (ZittendPlassen.nl).
• Bias: Haar uitspraken zijn gebaseerd op anatomische kennis en algemene gezondheidsvoorlichting. Er is geen commercieel of ideologisch motief.

Kiewiet de Jonge (2025, Andros Clinics-blog)

• Auteur: Dr. Michiel Kiewiet de Jonge, uroloog bij Andros Clinics, voormalig universitair uroloog.
• Geslacht en affiliatie: Man, ervaren specialist in prostaatklachten.
• Specialisatie: Urologie en prostaatgezondheid.
• Standpunt: In zijn blog legt hij uit dat wetenschappelijk onderzoek over het algemeen laat zien dat zittend plassen iets beter is bij mannen met prostaatvergroting. De verschillen zijn echter klein en ontstaan in gecontroleerde omstandigheden. Zijn praktisch advies: mannen met klachten kunnen proberen zittend te plassen en ervaren of dat verlichting biedt.
• Bias: De blog is informatief en gebaseerd op erkende literatuur, waaronder de PLOS ONE-studie van de Jong et al. Er is geen commerciële of ideologische insteek (Andros Clinics).

Conclusie

Uit de bestudeerde literatuur blijkt geen bewijs dat vooral vrouwelijke onderzoekers pleiten voor zittend plassen. De meeste studies zijn uitgevoerd door mannelijke urologen, soms met één of enkele vrouwelijke co-auteurs, zoals Monica Agrawal in de studie van Goel et al. (2017) en Lujain Al Omari in de studie van Alrabadi et al. (2020). Zowel mannelijke als vrouwelijke auteurs rapporteren gemengde resultaten: sommige onderzoeken ondersteunen zittend plassen bij mannen met BPH – zoals de Jong et al. (2014), Goel et al. (2017), Van Heuveln (2010) en Kiewiet de Jonge (2025) – terwijl andere onderzoeken aangeven dat staand plassen even goed of zelfs beter kan zijn, bijvoorbeeld Koc et al. (2013) en Alrabadi et al. (2020). Er is dus geen eenduidige feministische invalshoek; de aanbevelingen volgen vooral klinische bevindingen. De claim dat vooral vrouwen zittend plassen promoten wordt niet ondersteund door het beschikbare bewijs.

Bronnen: de Jong et al. 2014 (PLOS ONE), Goel et al. 2017, Koc et al. 2013, Alrabadi et al. 2020, ZittendPlassen.nl (Van Heuveln), Andros Clinics (Kiewiet de Jonge).

Hoe te plassen na- of tijdens een (ochtend)erectie

Mannen die met een erectie wakker worden of in de nacht voor langere tijd een erectie hebben gehad is zittend plassen vaak onmogelijk en pijnlijk.. Hoe zit dat?

Kort antwoord: bij een erectie sluiten zenuwreflexen de “blazenek” (interne sfincter) en staat het erecte weefsel rondom de plasbuis op spanning. Daardoor is plassen lastig of soms pijnlijk — vooral in zithouding, waar de hoek en richting ongunstig zijn.

Wat gebeurt er fysiologisch?

• Tijdens seksuele opwinding en vooral richting ejaculatie trekt de interne sfincter bij de blaas open-mond samen. Dat voorkomt terugvloeien van sperma in de blaas en blokkeert tegelijk de urinestroom (Healthline).
• Het erectieweefsel (vooral de corpora cavernosa en in mindere mate de corpus spongiosum rond de urethra) is opgezet, waardoor de weerstand in en rond de plasbuis toeneemt. Urologen beschrijven dat dit de straal merkbaar belemmert (Men’s Health).
• Bij het opstaan speelt vaak ook de nachtelijke erectie (NPT) mee; een volle blaas kan deze reflex uitlokken (Cleveland Clinic).

Waarom voelt zittend plassen dan “onmogelijk” of pijnlijk?

• In zit is de penis meestal omhoog gericht. Om in de pot te mikken moet je de schacht forceren of de urethra buigen, wat de doorstroming extra tegenwerkt en onaangenaam kan voelen. Dit specifieke buigeffect is nauwelijks onderzocht, maar literatuur over de prostaaturethra-hoek laat zien dat scherpe hoeken de stroming belemmeren (National Library of Medicine).
• Als je toch perst, bouwt de blaasdruk op tegen hoge uitstroombremsing. Dat kan een branderig of pijnlijk gevoel geven; medische uitleg raadt daarom af om te forceren (Healthline).

Praktische tips

• Wacht tot de erectie afneemt; een koude of lauwe prikkel (kraan laten lopen, washand op onderbuik) helpt ontspannen (Healthline).
• Staand, licht voorovergebogen plassen geeft vaak de meeste controle en minder “kink” dan zittend. Veel urologen adviseren deze houding als het echt nodig is (Healthline).
• Adem rustig en pers niet. Lukt het alleen gedeeltelijk, pauzeer even en probeer “double voiding”: eerst een beetje laten lopen, ontspannen, dan afronden (Healthline).

Leeftijd en prostaat

• Naarmate mannen ouder worden, komen LUTS en prostaatvergroting (BPH) vaker voor. Extra weerstand door prostaatweefsel, gecombineerd met erectiedruk, maakt “plassen met erectie” nog moeilijker. Zodra de erectie afneemt, normaliseert de reflex en lukt plassen weer (ScienceDirect).

Wanneer is het een probleem?

• Niet kunnen plassen tijdens een erectie is normaal. Blijft het probleem ook na verslapping bestaan of treedt pijn op, dan kan er sprake zijn van urineretentie en is medische controle nodig (Healthline).
• Een pijnlijke, harde erectie die langer dan vier uur aanhoudt, ongeacht of plassen lukt, is een spoedgeval (priapisme) (NCBI).

Samengevat: de afsluiting van de blaasuitgang en de spanning van het erectieweefsel verhogen de uitstroombremsing. Zittend plassen voelt daarom vaak onhandig en pijnlijk door de anatomische hoek. Even wachten, staand licht voorover plassen en niet forceren is de veiligste keuze (Healthline, Cleveland Clinic).

Geraadpleegde bronnen:

De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.

• PLOS ONE – de Jong et al. (2014) – Meta-analyse over plashouding en urinestroom bij mannen.
• Andros Clinics – Blog van uroloog over staand vs. zittend plassen bij prostaatklachten.
• Gezondheid.be – Hygiënevoordelen van zittend plassen.
• The Guardian – Culturele en hygiënische aspecten van plashouding.
• Men’s Health NL – Uitleg over stroming en comfort bij verschillende houdingen.
• MedicalDaily – Zittend plassen bij LUTS en prostaatproblemen.
• Goel et al. (2017) – PubMed – Studie over invloed van houding bij oudere mannen.
• Koc et al. (2013) – PubMed – Flowmetingen bij zittend plassen met BPH.
• Alrabadi et al. (2020) – PubMed – Studie die juist gunstige resultaten voor staand plassen vond.
• ZittendPlassen.nl – Interview met bekkenfysiotherapeut Van Heuveln.

Toon meer bronnen

Gerelateerde artikelen

De impact van sojaconsumptie op de mannelijke hormoonhuishouding en ontwikkeling [GROOT DOSSIER]

Help! Waarom krijg ik altijd hoofdpijn van Cialis of andere Viagra varianten?

Hoofdpijn door erectiepillen (zoals Viagra en Cialis): Oorzaken en oplossingen [GROOT DOSSIER]

Voeg deze vijf middeltjes toe aan je ochtendkoffie voor betere ochtenderectie (je hebt ze thuis)

Hoe je haar aandacht weer terugkrijgt — zonder jezelf te verliezen | 5 belangrijke tips

Veelgestelde vragen

Staand of zittend plassen, wat is beter?

Voor gezonde mensen maakt het vaak weinig uit, maar zittend plassen helpt de bekkenbodem te ontspannen en kan leegplassen vergemakkelijken, vooral bij plasklachten.

Feit of fabel: Is zittend plassen beter dan staand?

Gedeeltelijk feit: bij mannen met klachten (zoals door een vergrote prostaat) laat onderzoek zien dat zittend plassen resturine vermindert en de straal gunstiger maakt.

Kunnen jongens en mannen beter staand of zittend plassen?

Voor hygiëne en spetterreductie scoort zitten beter; medisch gezien is zitten vooral zinvol bij klachten of wanneer leegplassen lastig is.

Wat is beter voor je: staand of zittend plassen?

Zitten bevordert ontspanning van de bekkenbodem en kan complete blaaslediging ondersteunen; staan is niet per se ‘slecht’, maar geeft vaker spetters en soms meer spanning.

Moeten mannen staand of zittend plassen?

Er is geen absolute moet; advies is om bij klachten, ’s nachts of thuis zittend te plassen voor gemak, hygiëne en betere blaaslediging.

Ontvang je gratis exemplaar van Wie Ben Jij? en krijg inzichten en updates die je helpen bij je persoonlijke groei.

"Antwoorden op de belangrijkste vraag die je jezelf kunt stellen, vanuit een spiritueel filosofisch perspectief."

Naam*

E-mailadres*

Email

Stuur mij het gratis e-book