Vrijwel iedereen heeft een potje kaneel in huis. Veel mensen weten niet dat er twee heel verschillende soorten kaneel bestaan, en dat de meeste supermarkten vooral de goedkope variant verkopen, die misschien wel de verkeerde is.
Dat verschil gaat verder dan smaak. Bij de ene soort kom je bij normaal dagelijks gebruik niet snel in de buurt van de veilige grens. Bij de andere kan een halve theelepel per dag al boven de Europese norm uitkomen. Het draait om één natuurlijke aromastof, die vrijwel nooit op het etiket staat.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Er zijn twee hoofdsoorten kaneel, en je herkent ze al door te proberen een stokje te breken.
- De goedkope kaneel uit de supermarkt is vrijwel altijd één bepaalde soort, en dat staat zelden op het etiket.
- In die soort zit een aromastof die bij dagelijks gebruik al snel boven de veilige grens uitkomt.
- De andere soort bevat zo weinig van die stof dat je er bij normaal gebruik niet snel de grens mee bereikt.
- Kaneel kan wel vijf jaar onderweg zijn naar je keuken, en dat proef je.
Wat is kaneel eigenlijk en waar komt het vandaan
Kaneel is de gedroogde binnenbast van bomen uit het geslacht Cinnamomum, bij ons beter bekend als de kaneelboom. Repen schors worden van jonge takken geschraapt en drogen daarna in de zon, waarbij ze vanzelf oprollen tot de stokjes die we kennen. Die stokjes worden ook vermalen tot poeder of verwerkt tot extracten en oliën.
Botanisch goed gezelschap
Kaneel behoort tot de laurierfamilie (Lauraceae), samen met de laurier en, misschien verrassender, de avocado en de sassafras.
De geur en de smaak komen vrijwel volledig uit de etherische oliën in die bast. Hoe ouder de boom en hoe dikker het stuk schors, hoe meer etherische oliën en hoe voller het aroma. Dat is al een eerste reden waarom de ene kaneel veel lekkerder is dan de andere.
Cassia versus Ceylon, het echte botanische verschil
Er zijn twee hoofdsoorten kaneel. Ceylon kaneel komt van de boom Cinnamomum verum, oorspronkelijk uit Sri Lanka, dat vroeger Ceylon heette. Cassia komt van Cinnamomum cassia en wordt voornamelijk geteeld in Indonesië, China en Vietnam.
Het verschil kun je zien en voelen. Cassia is hard en dik, vaak één enkele krul, en nauwelijks met blote handen te breken. Voor je specerijenmolenEen molen om hele specerijen mee fijn te malen, vergelijkbaar met een pepermolen. is dat slecht nieuws. Ceylon bestaat juist uit dunne, broze laagjes die als een sigaartje zijn opgerold en bij de minste druk breken. Cassia smaakt scherper en zwaarder, Ceylon zachter, zoeter en bloemiger.
De verschillende soorten kaneel hebben dus elk hun eigen smaak én hun eigen chemische samenstelling, en dat laatste is belangrijker dan veel mensen denken.
Ook lezen: is kaneel gezond? dit zijn de feiten over dit krachtige kruid
Waarom de meeste supermarktkaneel een mengelmoes is
De specerijenmarkt is weinig transparant. Wie het potje omdraait, leest zelden waar de inhoud vandaan komt, hoe oud de oogst is en welke soort het betreft. Grote handelsbedrijven kopen partijen uit verschillende landen en jaren en mengen die tot een product dat altijd hetzelfde smaakt. Handig voor de handel, maar de koper verliest daarmee smaak en informatie over de herkomst.
In de praktijk is vrijwel alle goedkope kaneel in de Nederlandse supermarkt cassia. Dat staat zelden op de verpakking. Echte Ceylon is duurder en moet je vaak gericht zoeken in een natuurwinkel, kruidenwinkel of bij een gespecialiseerde importeur.
Voor- en nadelen van Ceylon kaneel ten opzichte van cassia
Voordelen
- Bevat nauwelijks coumarine, dus geschikt voor dagelijks gebruik
- Zachte, zoete smaak die mooi past bij desserts en gebak
- Brosse stokjes die je makkelijk breekt en fijnmaalt
Nadelen
- Flink duurder dan cassia
- Mildere smaak, voor sommige hartige gerechten te zacht
- Lastiger te vinden, en het etiket noemt de soort vaak niet
Waar je op let als je een potje kaneel koopt
Wie echte kaneel wil, kan een paar dingen checken voordat het potje in het mandje belandt. Vermeldt het etiket de botanische naam? Cinnamomum verum betekent Ceylon. Cinnamomum cassia, aromaticum, burmannii of loureiroi vallen allemaal onder cassia. Staat er alleen “kaneel”? Dan is het in vrijwel alle gevallen cassia.
Verder loont het om naar de oogstdatum te zoeken, al staat die er meestal niet op. In de aflevering over kaneel van de Keuringsdienst van Waarde stelt importeur Iona Mulder dat kaneel makkelijk vijf jaar onderweg kan zijn voordat het bij jou in de keuken belandt. In die jaren vervliegen de aroma’s, waardoor veel van de volle smaak van verse kaneel verloren gaat.
Heb je stokjes, dan helpt een eenvoudige test: probeer er één voorzichtig dubbel te buigen. Knapt het meteen in dunne laagjes, dan is het Ceylon. Voelt het hard, dik en taai aan, alsof je een houten potlood probeert te breken, dan is het cassia. Bekijk Ceylon-kaneelstokjes bij bol.
Niet elke cassia of Ceylon smaakt hetzelfde
De plek waar een kaneelboom groeit, bepaalt veel. Hoogte, bodem, klimaat en de nabijheid van zee of vulkaan beïnvloeden de aroma’s die in de bast ontstaan. Vakmensen noemen dit het terroirDe combinatie van bodem, klimaat en omgeving waarin een gewas groeit, en die de smaak ervan vormt.. Een Ceylon uit het binnenland van Sri Lanka heeft een andere geur dan een Ceylon uit de kustvlakten. Twee partijen cassia uit verschillende provincies in Vietnam smaken ook niet hetzelfde.
In de massamarkt wordt dat verschil grotendeels weggemengd. Als partijen uit verschillende landen door elkaar gaan, blijft vooral de overheersende smaak over. Wie de moeite neemt om een potje van één herkomst te kopen, kan het verschil proeven.
Wat kaneel daarnaast wél voor je doet
Door alle aandacht voor coumarine raakt de andere kant van kaneel makkelijk uit beeld: de specerij zit vol werkzame stoffen. De belangrijkste is cinnamaldehyde, de stof die kaneel zijn typische geur en smaak geeft en die in laboratoriumonderzoek bacteriën en ontstekingen remt. Daarnaast bevat kaneel antioxidanten, stoffen die cellen kunnen beschermen tegen schade.
Bij mensen is vooral het effect op de bloedsuikerspiegel onderzocht. Kaneel lijkt bij sommige mensen de stijging van de bloedsuiker na een maaltijd te kunnen dempen, al geeft het onderzoek wisselende resultaten. Voor wie deze effecten wil benutten, is Ceylon de logische keuze, juist omdat coumarine daar nauwelijks een grens stelt.
Verklarende woordenlijst
- Coumarine: een natuurlijke aromastof die veel in cassia kaneel zit; in grote hoeveelheden belast hij de lever.
- Cinnamaldehyde: de belangrijkste werkzame stof in kaneel, die zorgt voor de geur, de smaak en een groot deel van de werking.
- Terroir: de combinatie van bodem, klimaat en omgeving die de smaak van een gewas bepaalt.
Coumarine en de vraag of er een giftige kaneelsoort bestaat
Cassia bevat veel meer van de stof coumarineEen natuurlijke aromastof die de plant zelf aanmaakt; in hoge doses belastend voor de lever. dan Ceylon. Bij metingen in cassia kaneel bestond ongeveer 0,3 tot 0,7 procent van het poeder uit deze aromastof. In Ceylon kaneel zit gemiddeld tientallen tot honderden keer minder, en in sommige partijen uit Sri Lanka is het zo weinig dat het laboratorium het niet kan meten.
Een bijzondere uitschieter is de Vietnamese variant Cinnamomum loureiroi, beter bekend als Saigon kaneel. Daarin is soms zelfs meer coumarine gemeten dan in gewone cassia. Saigon kaneel ligt vanwege zijn intense, kruidige smaak vaker apart in delicatessenwinkels. Wie hem koopt zonder te weten wat erin zit, kan dus nog meer coumarine binnenkrijgen dan met een gewone supermarktkaneel.
Het Voedingscentrum stelt dat langdurige inname van hoge doses coumarine de lever kan beschadigen en de bloedstolling kan remmen. Bij langdurig hoge inname is er mogelijk ook een verhoogd risico op kanker, al beschadigt coumarine het erfelijk materiaal niet rechtstreeks en is dat verband bij mensen minder duidelijk dan bij proefdieren.
Geen enkele kaneel is dus “giftig” zoals een gifplant dat is. Wel kan cassia schadelijk worden boven een bepaalde hoeveelheid per dag, en die grens ligt lager dan veel mensen denken.
Ook lezen: appel en kaneel: de biologische hack voor een stabiele bloedsuikerspiegel
Wat de Europese wetenschap zegt over veilige inname
De Europese voedselautoriteit EFSA houdt als veilige grens 0,1 milligram coumarine per kilo lichaamsgewicht per dag aan. Voor een volwassene van 60 kilo is dat 6 milligram per dag.
Duitse risicobeoordelaars rekenden uit dat die grens bij gemiddelde cassia al bereikt is bij zo’n 2 gram cassia kaneel per dag, ongeveer een afgestreken theelepel. Met een volle theelepel zit je bij de meeste volwassenen dus al boven de norm. Een snufje af en toe op je yoghurt is geen probleem. Strooi je elke ochtend royaal kaneel door je havermout, dan stap je beter over op Ceylon.
Ben je zwanger, dan is extra oplettendheid verstandig. Het Voedingscentrum adviseert kaneel als smaakmaker gewoon te blijven gebruiken, maar terughoudend te zijn met kaneelthee en supplementen met geconcentreerde kaneel. Coumarine kan via de placenta de baby bereiken, maar de hoeveelheden in normaal eten blijven ver onder de veilige grens. Een gewone appeltaart of een speculaasje is geen reden tot zorg.
De biologische eye-opener
Coumarine is geen “gif” in de gewone zin van het woord. Het is een aromastof die de plant zelf aanmaakt om zich te beschermen tegen schimmels en insecten. Bij de meeste mensen zet de lever de stof om in een onschadelijke vorm. Een klein deel van de bevolking heeft een variant van een leverenzym waardoor die afbraak trager verloopt. Bij hen kan dezelfde hoeveelheid coumarine langer in het bloed blijven en de levercellen belasten. Dat kan verklaren waarom sommige mensen al bij een halve theelepel cassia per dag verhoogde leverwaarden krijgen, terwijl anderen probleemloos meer verdragen.
Conclusie
Geen enkele kaneelsoort is echt giftig in de gewone zin. Wel maakt het voor dagelijks gebruik verschil of je cassia of Ceylon kiest.
De volgende keer dat je een potje pakt, draai het dan om en kijk naar de botanische naam. Staat die er niet op, dan weet je het al. Ceylon ligt soms in grotere supermarkten bij gespecialiseerde merken, en verder bij natuurwinkels, kruidenwinkels en importeurs van specerijen. Wie graag dagelijks kaneel gebruikt en de effecten van kaneel en honing serieus neemt, kiest dus voor de variant waarbij coumarine nauwelijks een grens stelt.
Gerelateerde artikelen
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- BfR Cassia cinnamon report · Het Duitse Federale Instituut voor Risicobeoordeling bevestigt dat de TDI van 0,1 mg coumarine per kg lichaamsgewicht onverminderd geldt voor cassia.
- BfR FAQ over coumarine in kaneel · Praktische vertaling van de TDI naar concrete hoeveelheden cassia voor volwassenen en kinderen.
- Blahova & Svobodova 2012 in PMC · Tsjechische analyse van 60 kaneelmonsters met coumarinegehalten van 2.650 tot 7.017 mg per kilogram in cassia.
- Keuringsdienst van Waarde over coumarine · Achtergrondartikel bij de aflevering van oktober 2024 met farmacoloog Renger Witkamp.
- Childbirth Network over kaneel en zwangerschap · Verloskundige Renske over het advies van het Voedingscentrum bij coumarine en zwangerschap.
Veelgestelde vragen
Is cassia kaneel giftig?
Cassia kaneel is niet giftig in de gewone zin van het woord, maar bevat wel veel meer coumarine dan Ceylon kaneel. Eet je er elke dag veel van, dan kan dat de lever belasten en de bloedstolling beïnvloeden. Af en toe wat cassia door je eten is veilig.
Hoeveel cassia kaneel mag ik per dag eten?
Volgens de Europese norm komt een volwassene van 60 kilo bij een gemiddeld coumarinegehalte uit op ongeveer een halve tot een hele theelepel cassia per dag. Bij Ceylon kaneel ligt die grens veel hoger.
Hoe herken ik Ceylon kaneel aan een stokje?
Ceylon kaneel bestaat uit dunne, broze laagjes die als een sigaar zijn opgerold en breekt makkelijk met de hand. Cassia is hard, dik en heeft meestal één enkele krul; je breekt het niet met blote vingers.
Mag ik kaneel eten tijdens de zwangerschap?
Bij normaal gebruik als smaakmaker in voeding is kaneel tijdens de zwangerschap geen probleem. Het Voedingscentrum adviseert wel om voorzichtig te zijn met kaneelthee en supplementen met kaneel, omdat daarin geconcentreerde hoeveelheden coumarine zitten.
Bevat Ceylon kaneel ook coumarine?
Ceylon kaneel bevat hooguit sporen van coumarine, vaak zo weinig dat een laboratorium het niet kan meten. Bij normaal dagelijks gebruik kom je daardoor niet snel in de buurt van de Europese veiligheidsnorm.
