Van alle kruiden die ik ken, draagt duizendblad het stoerste verhaal. Het groeit onopvallend langs fietspaden en in weilanden, maar achter dat eenvoudige plantje zit een geschiedenis van slagvelden en eerste hulp.
Ik werk al jaren met wilde kruiden, en duizendblad hoort bij de eerste die ik nieuwe mensen leer kennen. Je leest hier waar de naam vandaan komt, waarvoor ik het gebruik, hoe je er thee van zet en wie het beter kan laten staan.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Eén Griekse held gaf dit kruid zijn naam, en dat had alles met het slagveld te maken.
- De fijne blaadjes verraden meteen waarom het “duizendblad” heet.
- Kruidenvrouwen legden dit blad vroeger direct op een verse wond.
- Er is één groep mensen die dit kruid juist beter kan laten staan.
- In de thee combineer ik het graag met een ander zomerkruid.
Het kruid van de krijgers
De Latijnse naam Achillea millefolium verwijst naar de Griekse held Achilles. Volgens de overlevering verzorgde hij er de wonden van zijn soldaten mee, en daar dankt het kruid zijn oude bijnaam soldatenkruid aan.
Je herkent de plant aan de fijn ingesneden, veerachtige blaadjes. Daar komt de naam ook vandaan, want het lijkt of elk blad uit duizend kleine blaadjes bestaat. Vanaf juni staan de vaalwitte, soms lichtroze bloemen in platte schermpjes.
Net als kleefkruid en brandnetel vind je het bijna overal. Het hoort bij de wilde kruiden die ik elk jaar weer opzoek.
Waarvoor ik duizendblad gebruik
Duizendblad staat vooral bekend als wondkruid. Verse, gekneusde blaadjes op een schaafwond helpen de bloeding te stelpen en werken licht ontsmettend. Op het slagveld werd het hier eeuwenlang voor gebruikt.
Daarnaast zet ik er thee van bij een opkomende verkoudheid of koorts, want het kruid laat je zachtjes zweten. Bij griep meng ik het graag met lindebloesem en wat munt. Als bittere thee ondersteunt het ook de spijsvertering.
In laboratoriumonderzoek laten stoffen uit duizendblad ontstekingsremmende en samentrekkende effecten zien. Veel van het gebruik blijft traditioneel, dus ik beloof er nooit genezing mee en zie het als zachte steun.
Voor- en nadelen van duizendblad
Voordelen
- Gratis en algemeen in berm en weiland
- Klassiek wondkruid dat helpt bloed te stelpen
- Zweetdrijvende thee bij verkoudheid en koorts
- Ondersteunt de spijsvertering als bitter kruid
Nadelen
- Niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding
- Kan allergie geven bij gevoeligheid voor composieten
- Beter niet langer dan een maand aaneen door thujon
- De smaak is vrij bitter
Zo zet ik duizendbladthee
Voor thee gebruik ik een theelepel gedroogd kruid of een klein handje vers blad per kop. Overgieten met heet water, vijf tot tien minuten laten trekken en afgedekt houden, zodat de vluchtige olie niet wegdampt.
De smaak is kruidig en behoorlijk bitter, dus ik zoet hem soms met een beetje honing. Bij koorts drink ik hem warm, een paar koppen verspreid over de dag.
Verklarende woordenlijst
- Achillea millefolium: de officiële naam van duizendblad, genoemd naar de held Achilles.
- Styptisch: bloedstelpend, het vermogen om een bloeding te stoppen.
- Zweetdrijver: een kruid dat het lichaam zachtjes laat transpireren, ook wel diaphoreticum genoemd.
- Thujon: een stof in duizendblad die in grote hoeveelheden of bij langdurig gebruik schadelijk kan zijn.
Wie het beter kan laten staan
Duizendblad is krachtig, en dat vraagt om een beetje respect. Zwangere vrouwen laten het staan, want het kan de baarmoeder prikkelen en de menstruatie beïnvloeden.
Het hoort bij de composietenfamilie, net als kamille. Wie allergisch is voor die familie kan er huiduitslag van krijgen, dus test altijd eerst voorzichtig. Volgens Nederlandse kruidenbronnen gebruik je het bovendien beter niet langer dan een maand achter elkaar, vanwege de stof thujon.
Pluk ook alleen wat je zeker kent. De veerachtige blaadjes zijn vrij herkenbaar, maar twijfel je, laat de plant dan gewoon staan.
Conclusie
Duizendblad is voor mij het kruid dat eerste hulp en eeuwenoude geschiedenis in zich draagt, en dat je vlak naast het fietspad vindt. Een blad op een schaafwond of een kop thee bij koorts, het komt allemaal van dezelfde plant.
Gebruik het met zorg, sla het over tijdens de zwangerschap en rek de duur niet op. Dan is dit bittere wonderkruid een mooie, gratis aanvulling op je zomerse kruidenmand.
Gerelateerde artikelen
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Achillea millefolium. Botanische beschrijving, kenmerken en de herkomst van de naam.
- Phytochemistry and medicinal properties of Achillea. Wetenschappelijk overzicht van de stoffen en effecten.
- Yarrow, The Herbal Medic. Traditioneel gebruik bij wonden, koorts en bloedsomloop.
- Yarrow and its medicinal uses, Almanac. Achtergrond en praktische toepassingen in de kruidentuin.
- Duizendblad, Plantaardigheden. Nederlandse beschrijving inclusief gebruik en veiligheid.
Veelgestelde vragen
Waar is duizendblad goed voor?
Van oudsher wordt het gebruikt om bloedingen van kleine wonden te stelpen en als zweetdrijvende thee bij verkoudheid en koorts. Als bitter kruid ondersteunt het daarnaast de spijsvertering.
Kun je duizendblad eten?
Ja, de jonge blaadjes zijn eetbaar, bijvoorbeeld klein gesneden door een salade. De smaak is wel kruidig en behoorlijk bitter.
Is duizendblad veilig?
Voor de meeste mensen wel in normale hoeveelheden, maar zwangere vrouwen en mensen met een composieten-allergie kunnen het beter laten staan. Gebruik het ook niet langer dan ongeveer een maand achter elkaar.
Hoe maak je thee van duizendblad?
Overgiet een theelepel gedroogd kruid of een handje vers blad met heet water en laat het vijf tot tien minuten afgedekt trekken. Bij koorts drink je een paar koppen verspreid over de dag.
Hoe herken je duizendblad?
Het heeft fijne, veerachtige blaadjes die uit talloze kleine slipjes lijken te bestaan. Vanaf juni bloeit het met platte schermpjes vaalwitte tot lichtroze bloemen.
