Dertien van de bekendste onderzoekers van welzijn hebben samen zo’n 600 jaar ervaring opgebouwd. Verschillende van hen zijn op basis van hun eigen bevindingen bewust meer tijd gaan maken voor familie en vrienden, een van de stevigste uitkomsten uit de wetenschap van geluk.
Toch komen niet alle bekende cijfers uit dat vakgebied even goed overeind. Het beroemde idee dat je zo’n 40 procent van je geluk zelf in de hand hebt, hebben de bedenkers inmiddels flink bijgesteld. Ook de vraag of geld gelukkig maakt, kreeg in 2023 een verrassend genuanceerd antwoord. En één detail over dankbaarheid zal de fanatieke dagboekschrijver misschien verrassen.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Eén persoon op wie je echt kunt rekenen, maakt volgens de onderzoekers al een groot verschil.
- Het bekende idee dat je 40 procent van je geluk zelf bepaalt, is door de bedenkers zelf bijgesteld.
- Voor de meeste mensen stijgt het geluk mee met het inkomen, op één groep na.
- In veel onderzochte landen, arm en rijk, ging geld geven aan een ander samen met meer geluk.
- Wie gelukkig is, heeft daardoor ook meer ruimte om anderen te helpen.
Wat dertien pioniers van het vak samen vaststelden
Drie onderzoekers, onder wie de psycholoog Lara Aknin, brachten pioniers uit de psychologie en de economie samen voor een vertrouwelijk gesprek. Daarin bespraken ze de bevindingen uit het onderzoek én hun eigen levenservaring. Het resultaat verscheen in augustus 2026 als wetenschappelijk perspectief over welzijn in een vakblad over geluksonderzoek.
Vier thema’s kwamen telkens terug: genoeg hebben om van te leven, goede relaties, zinvol werk en leven in lijn met je eigen waarden en omstandigheden. Voor de toekomst maken de pioniers zich vooral zorgen over het dalende welbevinden van jongeren en over de grote verschillen in welzijn tussen groepen.
Waarom relaties steeds bovenaan eindigen
Als ze één geheim van geluk moet noemen, kiest Aknin voor relaties met andere mensen. Volgens haar is dat een van de meest betrouwbare voorspellers die de sociale wetenschappen hebben opgeleverd. Al één persoon op wie je kunt rekenen maakt veel uit. Elke gemeenschap waar je je deel van voelt, komt daar nog bij.
Dat effect reikt verder dan je stemming. Een grote meta-analyse van vele studies vond dat mensen met sterke sociale contacten zo’n 50 procent meer kans hadden om tijdens de looptijd van het onderzoek in leven te blijven. Dat is vergelijkbaar met de winst van stoppen met roken. Het blijft wel een samenhang; een harde oorzaak is daarmee nog niet bewezen.
Voor- en nadelen van werken aan je geluk
Voordelen
- Goede relaties hangen samen met een langer en gezonder leven
- Geven aan anderen gaat in veel onderzochte landen samen met meer geluk
- Kleine dagelijkse gewoonten zijn gratis en voor bijna iedereen haalbaar
Nadelen
- De invloed van wat je zelf doet is kleiner dan het populaire cijfer van 40 procent doet vermoeden
- Oefeningen in dankbaarheid helpen maar weinig tegen depressieve klachten of angst
- Erfelijkheid en omstandigheden bepalen een groot deel van de verschillen tussen mensen
Geld maakt wel gelukkiger, al geldt dat niet voor iedereen
In 2010 lieten Daniel Kahneman en Angus Deaton zien dat het dagelijkse gevoel van geluk rond 75.000 dollar per jaar leek af te vlakken. Matthew Killingsworth vond in 2021 met een app op de smartphone helemaal geen plafond. Om die tegenstrijdigheid op te lossen, gingen de twee kampen samen nog eens door de data.
Hun gezamenlijke analyse uit 2023 laat zien dat het geluk voor de meeste mensen blijft stijgen met het inkomen, bij de gelukkigste groep zelfs versneld. Alleen bij de ongelukkigste groep, hooguit een op de vijf mensen, vlakt het af boven ongeveer 100.000 dollar per jaar. De bewering dat extra geld na de eerste levensbehoeften weinig toevoegt, is dus te stellig. Het effect blijft overigens bescheiden en vervangt geen relaties of zinvol werk.
Lees ook: Een 85-jarige harvard-studie met 724 mannen wat hun het meeste geluk heeft gebracht
Hoeveel van je geluk heb je echt zelf in de hand?
Veel boeken over geluk noemen nog altijd het cirkeldiagram uit 2005 van Sonja Lyubomirsky, Kennon Sheldon en David Schkade. Daarin zou ongeveer 50 procent van de verschillen in geluk erfelijk zijn, 40 procent afhangen van wat je zelf doet en 10 procent van omstandigheden als inkomen, woonplaats en burgerlijke staat. Ook de pioniers noemen die verhouding, met de kanttekening dat het om schattingen uit een model gaat.
Die kanttekening mag best wat zwaarder. Critici wezen erop dat erfelijkheid en omstandigheden waarschijnlijk zijn onderschat. In een herziening uit 2021 gaven Sheldon en Lyubomirsky zelf toe dat eigen activiteiten in sommige studies maar zo’n 15 procent van de verschillen verklaren. Bovendien beschrijven de cijfers verschillen tussen mensen in een groep. Over de opbouw van jouw persoonlijke geluk zeggen ze weinig. De kernboodschap dat geluk kan stijgen, blijft wel overeind.
Verklarende woordenlijst
- Meta-analyse: Statistische methode die de uitkomsten van veel afzonderlijke studies combineert tot één schatting.
- Prosociaal gedrag: Handelen dat vooral anderen ten goede komt, zoals geven, helpen of vrijwilligerswerk.
- Hedonische adaptatie: De neiging om na een positieve of negatieve verandering terug te keren naar je oude niveau van geluk.
- Subjectief welzijn: Hoe iemand zelf zijn leven als geheel beoordeelt, vaak met een cijfer van 0 tot 10.
Dankbaarheid en geven aan anderen
Een aantal pioniers houdt zelf strategieën vol die op onderzoek steunen, zoals bewust genieten, vrijwilligerswerk en vriendschappen onderhouden. Aknin noemt meditatie en dankbaarheid als voorbeelden voor wie van nature wat somberder is. Toch valt het effect van dankbaarheid tegen bij echte klachten. Een meta-analyseStatistische methode die de uitkomsten van veel studies combineert. van een reeks studies vond maar een klein effect op depressieve klachten en angst.
Geven aan een ander lijkt steviger te werken. Aknin en collega’s zagen in veel landen over de hele wereld, arm en rijk, dat geld besteden aan anderen samenging met meer geluk. In proeven in een klein aantal landen, waaronder Canada, Oeganda en Zuid-Afrika, voelden deelnemers zich beter na een aankoop voor een ander dan na dezelfde aankoop voor zichzelf. Dat soort prosociaal gedragHandelen dat vooral anderen ten goede komt. versterkt bovendien de band met de mensen om je heen.
Ook gelukkige mensen hebben slechte dagen
Wie zichzelf gelukkig noemt, heeft net zo goed last van tegenslag, stress en negatieve emoties. Volgens de pioniers draait blijvend welzijn om leven volgens je eigen waarden, steun van anderen en je aanpassen aan moeilijkheden. Mensen keren na goede en slechte gebeurtenissen vaak terug naar hun oude niveau. Die hedonische adaptatieTerugkeer naar je oude niveau van geluk na een verandering. maakt een nieuwe auto of promotie meestal maar tijdelijk leuk.
De zorg over jongeren past bij het World Happiness Report van 2026. Daarin daalt het subjectief welzijnHoe iemand zelf zijn leven als geheel beoordeelt. van jongeren vooral in Engelstalige landen en delen van West-Europa, waar veel gebruik van sociale media samenhangt met minder welzijn, zeker bij meisjes. In de meeste andere landen zijn jongeren juist gelukkiger dan twintig jaar geleden.
De psychologische eye-opener
Meestal zien we geluk als eindpunt, als iets wat je bereikt na de juiste keuzes. De pioniers wijzen op de omgekeerde richting. Geluk voorspelt zelf allerlei waardevolle uitkomsten, waaronder de motivatie om anderen te helpen. Wie het goed heeft, heeft de energie om voor dierbaren en de eigen buurt te zorgen. Dat geven maakt op zijn beurt weer gelukkiger. Volgens Aknin gaat de winst van de een daarbij niet ten koste van de ander.
Conclusie
Na een halve eeuw onderzoek komen de pioniers uit bij een kort lijstje: genoeg om van te leven, goede relaties, zinvol werk en leven naar je waarden. Bekende cijfers als de 40 procent en het plafond in inkomen blijken intussen minder hard dan ze jarenlang klonken.
Het praktische advies is opvallend eenvoudig en toch lastig vol te houden. Bel die ene vriend, eet eens samen met de buren en doe iets voor een ander. Verschillende onderzoekers doen het zelf ook. Dat zegt misschien het meest over hun vertrouwen in de data.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Stenlund, O’Connor & Aknin, Journal of Happiness Studies (2026) – Perspectief van pioniers uit het vakgebied over de belangrijkste lessen uit onderzoek naar welzijn.
- Holt-Lunstad, Smith & Layton, PLOS Medicine (2010) – Meta-analyse van 148 studies naar sociale relaties en de kans op overlijden.
- Killingsworth, Kahneman & Mellers, PNAS (2023) – Gezamenlijke analyse die het conflict over inkomen en emotioneel welzijn oplost.
- Sheldon & Lyubomirsky, The Journal of Positive Psychology (2021) – Herziening van het bekende cirkeldiagram over erfelijkheid, omstandigheden en activiteiten.
- Cregg & Cheavens, Journal of Happiness Studies (2021) – Meta-analyse van 27 studies naar oefeningen in dankbaarheid bij depressieve klachten en angst.
- Aknin e.a., Journal of Personality and Social Psychology (2013) – Onderzoek in 136 landen naar geld uitgeven aan anderen en geluk.
- World Happiness Report 2026, University of Oxford – Wereldwijde analyse van welzijn bij jongeren en het gebruik van sociale media.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat is volgens onderzoekers het belangrijkste voor geluk?
Goede relaties komen in het onderzoek steeds als sterkste voorspeller naar voren. Al één persoon op wie je kunt rekenen maakt een groot verschil.
Maakt meer geld gelukkiger?
Voor de meeste mensen stijgt het geluk mee met het inkomen, ook boven 100.000 dollar per jaar. Alleen bij de ongelukkigste groep vlakt het effect af.
Klopt het dat je 40 procent van je geluk zelf bepaalt?
Dat cijfer uit 2005 is door de bedenkers zelf bijgesteld, omdat eigen activiteiten in sommige studies maar zo’n 15 procent van de verschillen verklaren. Het gaat bovendien om verschillen tussen mensen in een groep.
Helpt een dagboek met dankbaarheid tegen somberheid?
Een overzicht van een reeks studies vond maar een klein effect op depressieve klachten en angst. Bij aanhoudende klachten blijft een bewezen behandeling via de huisarts of psycholoog de betere stap.
Waarom maakt geven aan anderen gelukkig?
In veel onderzochte landen, arm en rijk, ging geld geven aan een ander samen met meer geluk. In proeven in een paar landen voelden deelnemers zich beter na een aankoop voor een ander dan na dezelfde aankoop voor zichzelf. Geven versterkt ook de band met de mensen om je heen.
