Wie langere tijd ziek is, kent het moment waarop de pijn even stil is en het hoofd het overneemt. Wat als dit nooit meer overgaat?
Twee schrijvers beschreven op Tiny Buddha wat hun ziekte hen leerde over loslaten. Hun verhalen gaan over de plek waar zorgen wonen, en over wat iemand werkelijk mist wanneer het lichaam verandert.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Een man met een auto-immuunziekte merkte dat zijn ziekte bleef, terwijl zijn onrust kwam en ging.
- Eén vraag van vijf woorden gaf hem houvast op de momenten dat het malen begon.
- Een oude boeddhistische tekst spreekt over twee pijlen, en slechts één daarvan komt van buiten.
- Een filmmaker die zijn zicht verliest, ontdekte dat hij iets anders miste dan hij dacht.
- Over het verschil tussen aanvaarden en opgeven schreef een van hen een gedachte die blijft hangen.
Waar zorgen wonen tijdens ziekte
A.C. Amarasinghe uit Sri Lanka had maandenlang buikpijn en rugpijn die medicijnen maar even verlichtten. Na ziekenhuisbezoeken, een operatie en een huidbiopt kreeg hij in 2022 een auto-immuunziekteEen ziekte waarbij het afweersysteem het eigen lichaam aanvalt. vastgesteld.
Hij beschrijft dat zijn zorgen luider klonken dan de ziekte zelf. Dat piekeren ging over de toekomst, over zijn werk en zijn kinderen, en over het verleden, met spijt om een verloren gezondheid. Hij ontkent de ziekte nergens en blijft medische beslissingen serieus nemen.
De tweede pijl
In de Sallatha Sutta vergelijkt de Boeddha pijn met een pijl die iemand raakt. Wie daarna gaat klagen en malen, wordt volgens de tekst door een tweede pijl getroffen. De lichamelijke pijn krijgt er dan een mentale pijn bij.
Amarasinghe ontdekte iets vergelijkbaars in zijn eigen dagen. De ziekte was er voortdurend, terwijl zijn onrust verdween zodra hij opging in iets dat zijn aandacht vasthield. Elke zorg kwam op, bleef zolang hij haar vasthield en zakte daarna weer weg.
Waar is mijn aandacht nu?
Uit die waarneming ontstond één vraag die hij overal kon stellen: waar is mijn aandacht nu? Hij deelde zijn gedachten in naar verleden, heden en toekomst, telkens met een gevoel van prettig, onprettig of neutraal. Het meeste leed zat in verleden en toekomst, en een neutraal moment in het heden, zoals de voeten op de vloer voelen, woog het minst.
De psychologen Matthew Killingsworth en Daniel Gilbert volgden 2.250 vrijwilligers via een app en zagen dat gedachten in 46,9 procent van de momenten afdwaalden. Deelnemers voelden zich gemiddeld minder gelukkig wanneer hun gedachten elders waren. Ziekte werd in dat onderzoek niet apart bekeken; het laat vooral zien hoe vaak de aandacht ergens anders is.
Wat iemand werkelijk mist
Documentairemaker Tony Collins verliest geleidelijk zijn zicht door maculadegeneratieEen oogziekte waarbij het centrale zien langzaam achteruitgaat. en kan niet meer autorijden. Na een droom werd hij wakker met het gevoel dat er iets wezenlijks ontbrak. Bij nader inzien bleek dat hij vooral het gevoel miste creatief, nuttig en levend te zijn.
Hij schrijft dat zijn verlangen nog intact was, terwijl zijn vertrouwen dat hij het kon uiten was afgebrokkeld. Hij zag dat hij wachtte tot de wereld hem toestemming gaf om mee te doen. Grenzen aanvaarden betekende voor hem iets anders dan een leeg leven aanvaarden.
Acceptatie in onderzoek
Veehof en collega’s bundelden in 2011 22 studies naar behandelingen gericht op acceptatie, bij in totaal 1.235 mensen met chronische pijn. In de gecontroleerde studies was het effect op pijn klein tot middelgroot, vergelijkbaar met cognitieve gedragstherapie.
Behandelingen zoals ACTAcceptance and Commitment Therapy, een therapie die oefent met ruimte maken voor pijn en gedachten. en mindfulnesstraining oefenen met het toelaten van pijn en gedachten. Het zijn geen genezende behandelingen, en wie langdurig klachten heeft, bespreekt die het best met de huisarts.
Loslaten vanuit de waarnemer
Neville Goddard leerde dat de huidige werkelijkheid voortkomt uit eerdere aannames. Wie tegen die weerspiegeling blijft vechten, blijft ernaar kijken en houdt haar zo in stand. Binnen het GoodFeeling-kader begint verandering daarom bij de waarnemer, bij waar de aandacht rust en welke aanname daar meegroeit.
Dat gaat over de beleving rond een ziekte. Het is geen verklaring voor de ziekte zelf en geen verwijt aan wie ziek is.
Een korte oefening bij een golf van zorgen
Merk op dat er een zorg opkomt en stel jezelf de vraag: waar is mijn aandacht nu? Geef de plek een naam, zoals toekomst, angst, zonder met het verhaal in gesprek te gaan.
Breng je aandacht daarna naar iets neutraals in het nu, zoals je adem of het gewicht van je lichaam op de stoel. Komt de zorg terug, dan herhaal je de stap; Amarasinghe zag elk opmerken als vooruitgang. Voel je weinig verschil, dan hoef je niets af te dwingen, en het plannen van afspraken of behandelingen gaat gewoon door.
Verklarende woordenlijst
- Tweede pijl: het boeddhistische beeld voor het mentale lijden dat iemand bovenop lichamelijke pijn ervaart.
- Afdwalende gedachten: gedachten die bij iets anders zijn dan wat iemand op dat moment doet.
- ACT: een vorm van therapie die oefent met het toelaten van pijn en gedachten en handelen naar eigen waarden.
- Overgave: het aanvaarden van het huidige moment zoals het zich aandient.
De spirituele eye-opener
Ziekte neemt het vanzelfsprekende weg, en daarmee ook het idee dat de aandacht vanzelf op een goede plek landt. Beide schrijvers ontdekten dat het lichaam zijn eigen weg gaat, terwijl de waarnemer kiest waar hij kijkt. In die keuze ligt wat Eckhart Tolle overgave noemt: het moment laten zijn wat het is. Vanuit het spirituele kader begint daar een andere ervaring van hetzelfde leven.
Conclusie
Ziekte kan leren dat zorgen vooral in verleden en toekomst wonen, terwijl de ziekte zelf in het heden is. Amarasinghe en Collins vonden een andere manier om met hun aandacht en hun verlangen om te gaan, terwijl hun ziekte bleef.
Onderzoek naar acceptatie laat bescheiden effecten zien bij chronische pijn, zonder belofte van genezing. Binnen het spirituele kader is loslaten het verleggen van de aandacht van de waarnemer, met alle ruimte voor medische zorg ernaast.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Tiny Buddha, What My Illness Taught Me About Where Worry Lives. A.C. Amarasinghe over zijn auto-immuunziekte en de vraag waar zijn aandacht is.
- Tiny Buddha, The Thing That Was Missing and What I Know Now. Tony Collins over zichtverlies en het gevoel dat er iets ontbreekt.
- Access to Insight, Sallatha Sutta. Engelse vertaling van de boeddhistische tekst over de twee pijlen.
- Harvard Gazette, Wandering mind not a happy mind. Verslag van het onderzoek van Killingsworth en Gilbert naar afdwalende gedachten.
- Veehof en collega’s (2011), Acceptance-based interventions for chronic pain. Meta-analyse van 22 studies naar acceptatiegerichte behandelingen.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik accepteren dat ik ziek ben?
Acceptatie groeit meestal in stappen en gaat vaak samen met verdriet om wat er veranderd is. Het kan helpen om de ziekte zelf te scheiden van de gedachten erover, en om steun te zoeken bij naasten, de huisarts of een psycholoog.
Waarom is accepteren zo moeilijk?
Veel mensen ervaren accepteren als opgeven, en daar verzetten ze zich begrijpelijk tegen. Daarnaast vraagt het rouw om de gezondheid en de plannen die er eerst waren.
Wat is een emotionele oorzaak van ziekte?
Voor de meeste ziekten is geen emotionele oorzaak aangetoond, en een ziekte is nooit de schuld van wie ziek is. Zorgen en stress kunnen wel kleuren hoe iemand zijn klachten beleeft, en daar gaat dit artikel over.
Wat moet je niet zeggen tegen iemand die ongeneeslijk ziek is?
Vermijd zinnen die de ervaring kleiner maken of een oorzaak suggereren, zoals blijf positief of alles gebeurt met een reden. Luisteren en vragen wat iemand nodig heeft, helpt meestal meer.
