Onderzoekers van Rutgers University zeggen dat het risico klein is, al vinden zij het belangrijk dat patiënten op de hoogte zijn van het mogelijke verband.
GLP-1-medicijnen worden op grote schaal gebruikt bij diabetes type 2 en obesitas. Bekende voorbeelden zijn semaglutide, dat wordt verkocht als Ozempic en Wegovy, en tirzepatide, dat op de markt is als Mounjaro en Zepbound. Deze middelen kunnen ook het risico op hart- en vaatziekten en nierziekten verlagen. Door het toenemende gebruik groeit ook de aandacht voor zeldzame bijwerkingen.
Voor een studie die werd gepubliceerd in Annals of Internal Medicine, analyseerden onderzoekers van Rutgers een grote databank met gegevens van Amerikaanse volwassenen van 18 tot 65 jaar met diabetes type 2 die waren begonnen met medicijnen voor deze aandoening. Daaruit bleek dat patiënten die GLP-1-medicijnen gebruikten een iets groter risico hadden op ischemische opticusneuropathie. Bij deze zeldzame aandoening krijgt de oogzenuw tijdelijk of blijvend te weinig bloed, waardoor plotseling verlies van gezichtsvermogen kan ontstaan.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Bij GLP-1-gebruikers 8,5 gevallen per 10.000 in achttien maanden, tegen 5,5 bij een ander diabetesmiddel.
- Dat verschil komt neer op drie tot vier extra gevallen per 10.000 patiënten in anderhalf jaar.
- Het risico lag hoger bij mannen, bij vijftigplussers en bij wie al een hart- of vaatziekte had.
- Bij deze aandoening krijgt de oogzenuw te weinig bloed; het verlies van gezichtsvermogen is meestal blijvend.
- Het onderzoek volgde alleen mensen met diabetes type 2; over gebruik tegen obesitas zegt het niets.
Het totale risico bleef klein
De toename was gering: over een periode van 18 maanden ging het om ongeveer drie tot vier extra gevallen per 10.000 patiënten die met GLP-1-medicijnen werden behandeld.
“Hoewel ischemische opticusneuropathie zeldzaam was, is de aandoening belangrijk omdat iemand plotseling gezichtsvermogen kan verliezen,” aldus Chintan Dave, verbonden aan het Center for Pharmacoepidemiology and Treatment Science van het Rutgers Institute for Health, Health Care Policy and Aging Research. “De toename van het risico was klein: ongeveer drie tot vier extra gevallen per 10.000 patiënten die gedurende 18 maanden met GLP-1-medicijnen werden behandeld. Artsen en patiënten moeten zich wel bewust zijn van dit mogelijke verband.”
GLP-1-medicijnen worden steeds vaker gebruikt door mensen met én zonder diabetes type 2. Volgens de onderzoekers blijft het daarom belangrijk om mogelijke bijwerkingen goed in de gaten te houden, ook wanneer die maar zelden voorkomen.
Verklarende woordenlijst
- Ischemische opticusneuropathie: schade aan de oogzenuw doordat die te weinig bloed krijgt, met plotseling verlies van gezichtsvermogen als gevolg.
- GLP-1-receptoragonist: een middel dat het darmhormoon GLP-1 nabootst, waardoor de bloedsuiker daalt en het hongergevoel afneemt.
- SGLT2-remmer: een ander medicijn tegen diabetes type 2, dat suiker via de urine afvoert. De DPP4-remmer is een derde soort; beide dienen hier als vergelijkingsgroep.
- Target trial emulation: een methode waarbij uit bestaande dossiers een vergelijking wordt nagebouwd volgens de regels van een geloot onderzoek.
- Incidentie: het aantal nieuwe gevallen van een ziekte in een bepaalde groep binnen een bepaalde periode.
Waarmee dit risico is vergeleken
Waar de vergelijking tegen loopt, bepaalt wat dat getal betekent. De onderzoekers zetten mensen die met een GLP-1-middel begonnen naast mensen die in dezelfde periode met een SGLT2-remmereen ander medicijn tegen diabetes type 2, dat suiker via de urine afvoert of een DPP4-remmer begonnen. Tegen die eerste groep ging het om 8,5 gevallen per 10.000 tegen 5,5.
Tegen de tweede groep om 7,8 tegen 4,2. Om één extra geval te zien moeten ongeveer 3.300 mensen anderhalf jaar behandeld worden. De gegevens komen uit Amerikaanse verzekeringsdossiers van 2017 tot en met 2022. De opzet heet een target trial emulationuit bestaande dossiers wordt een vergelijking nagebouwd volgens de regels van een geloot onderzoek.
Voor- en nadelen van het onderzoek naar GLP-1-medicijnen en de oogzenuw
Voordelen
- De vergelijking loopt tegen twee andere behandelingen voor diabetes type 2, waardoor verschillen die door de ziekte zelf komen kleiner worden.
- Twee losse vergelijkingen wijzen dezelfde kant op: 3,0 en 3,6 extra gevallen per 10.000.
- Het absolute risico staat erbij, en dat is bij een zeldzame aandoening het getal waar de lezer iets aan heeft.
- De uitkomst is een diagnose uit medische dossiers en geen zelfrapportage.
Nadelen
- Het onderzoek is observationeel en kan geen oorzaak aantonen.
- Gevolgd zijn alleen mensen van 18 tot 65 jaar met diabetes type 2.
- Verzekeringsdossiers zijn voor de administratie aangelegd, dus gevallen kunnen gemist of verkeerd gecodeerd zijn.
- De marge rond het eerste verschil loopt van 0,4 tot 5,7 per 10.000, en die ondergrens ligt vlak bij nul.
Hoe deze vraag is ontstaan
De eerste aanwijzing kwam in 2024 uit een oogkliniek in Boston. Onderzoekers keken daar terug op 710 patiënten met diabetes type 2 en telden bij wie semaglutide gebruikte ruim vier keer zoveel gevallen. Die percentages lagen hoog, want het ging om mensen die al bij een oogarts liepen.
Precies daarom is de nieuwe studie het vermelden waard. Zij stelt dezelfde vraag in een landelijke verzekeringspopulatie, en daar blijft van dat viervoudige risico een verschil van drie tot vier gevallen per 10.000 over. Het verband houdt stand; de omvang ervan krimpt fors.
Lees ook: Afkicken van Ozempic? Dit is de definitieve manier om te stoppen met semaglutide
Plotselinge veranderingen in het gezichtsvermogen vragen om snel medisch onderzoek
“De meeste patiënten in onze studie die ischemische opticusneuropathie kregen, waren mannen of mensen tussen de 50 en 65 jaar,” aldus Dave, universitair hoofddocent aan de Ernest Mario School of Pharmacy en hoofdauteur van de studie. “Ischemische opticusneuropathie kan plotseling verlies van gezichtsvermogen veroorzaken, dat blijvend kan zijn. Het is daarom vooral bij mensen die al een verhoogd risico hebben belangrijk om klachten snel te herkennen en het oog tijdig door een oogarts te laten onderzoeken.”
Naar schatting gaat het bij meer dan vier op de vijf gevallen van ischemische opticusneuropathie om de niet-arteriitische anterieure vorm. Volgens Dave is het verlies van gezichtsvermogen meestal blijvend. Ongeveer een derde van de patiënten krijgt een deel van het gezichtsvermogen terug, doorgaans binnen de eerste zes maanden. Ook daarna blijven vaak klachten bestaan. Volledige blindheid komt bij deze aandoening doorgaans niet voor. Meestal wordt het zicht waziger of donkerder, of valt een deel van het gezichtsveld van één oog weg.
De onderzoekers wijzen erop dat andere gezondheidsproblemen van de patiënten mogelijk een rol spelen bij het gevonden verband. Er is meer onderzoek nodig om vast te stellen of GLP-1-medicijnen zelf het risico op deze oogaandoening verhogen.
Wat er met het tweede oog gebeurt
Wat ischemische opticusneuropathieschade aan de oogzenuw doordat die te weinig bloed krijgt, met plotseling verlies van gezichtsvermogen als gevolg zo ingrijpend maakt, is het tweede oog. Bij 15 tot 25 procent van de patiënten raakt dat binnen vijf jaar ook betrokken. Zolang het bij één oog blijft, valt er meestal een deel van het gezichtsveld weg.
De niet-arteriitische vorm, waar de aangehaalde vier op de vijf gevallen om gaan, komt naar schatting bij 2,3 tot 10,3 op de 100.000 mensen van vijftig jaar en ouder per jaar voor. Wie zich zorgen maakt over zijn zicht op latere leeftijd heeft het dus over een zeldzame aandoening.
In Nederland gaat het om 262.000 gebruikers
De openbare apotheken telden in 2025 262.000 mensen die een GLP-1-receptoragonist ophaalden, 57 procent meer dan een jaar eerder. Van hen kregen 179.000 het middel voor diabetes en 83.000 voor obesitas. Die tweede groep groeide het hardst.
Dat getal doet ertoe bij het lezen van deze studie. De onderzoekers volgden mensen met diabetes type 2 van 18 tot 65 jaar. Voor de 83.000 Nederlanders die zo’n middel tegen obesitas gebruiken is de incidentiehet aantal nieuwe gevallen van een ziekte in een bepaalde groep binnen een bepaalde periode dus niet gemeten.
De wetenschappelijke eye-opener
Het interessantste getal staat in de marge. Bij de eerste vergelijking loopt het betrouwbaarheidsinterval van 0,4 tot 5,7 extra gevallen per 10.000. De gegevens laten dus ruimte voor een effect dat nauwelijks meetbaar is, en evengoed voor bijna zes per 10.000. Daarom vragen de onderzoekers om vervolgonderzoek.
Conclusie
Een landelijke vergelijking tussen drie soorten medicijnen tegen diabetes levert een klein verschil op. Drie tot vier extra gevallen van een zeldzame oogaandoening per 10.000 mensen in anderhalf jaar. Het signaal uit de oogkliniek van 2024 houdt daarmee stand, in een veel bescheidener maat.
Wat er niet staat, is dat deze medicijnen de oogzenuw beschadigen. Het onderzoek is observationeel, de gevolgde groep had allemaal diabetes type 2, en de marge rond het verschil loopt tot vlak bij nul. Voor wie het middel tegen obesitas gebruikt, is de vraag nog niet gemeten.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Reynolds KR e.a. Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonists and Risk for Ischemic Optic Neuropathy: A Target Trial Emulation. Annals of Internal Medicine, juli 2026. De studie waar dit artikel over gaat.
- Dezelfde studie op PubMed (PMID 42441967), met de absolute risico’s per 10.000.
- Hathaway JT e.a. Risk of Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy in Patients Prescribed Semaglutide. JAMA Ophthalmology, 2024. Het onderzoek in de oogkliniek dat de vraag opriep.
- Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy, StatPearls. Bron voor de incidentie en voor het tweede oog.
- Stichting Farmaceutische Kengetallen, Opmars in gebruik van GLP-1-agonisten, 2026. Bron voor de Nederlandse gebruikersaantallen over 2025.
Alle bronnen zijn gecontroleerd op 1 september 2026.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Hoe groot is het risico op deze oogaandoening bij GLP-1-medicijnen?
Over achttien maanden ging het om drie tot vier extra gevallen per 10.000 behandelde patiënten, oftewel 8,5 per 10.000 tegenover 5,5 bij een ander medicijn tegen diabetes.
Wat is ischemische opticusneuropathie?
Een zeldzame aandoening waarbij de oogzenuw tijdelijk of blijvend te weinig bloed krijgt. Dat kan plotseling verlies van gezichtsvermogen geven, dat meestal blijvend is.
Geldt dit ook als je Ozempic of Wegovy tegen overgewicht gebruikt?
Dat is in deze studie niet gemeten. De onderzoekers volgden mensen van 18 tot 65 jaar met diabetes type 2.
Wie loopt volgens het onderzoek meer kans?
Het risico lag hoger bij mannen, bij vijftigplussers en bij wie al een hart- of vaatziekte had.
Wat zeggen de onderzoekers zelf over stoppen met het medicijn?
Zij geven geen advies over stoppen en schrijven dat er meer onderzoek nodig is. Wel vinden zij dat artsen en patiënten van dit mogelijke verband op de hoogte moeten zijn.
