Help! Waarom krijg ik altijd hoofdpijn van Cialis of andere Viagra varianten?

Hoofdpijn is geen toevallige bijwerking van erectiepillen zoals Cialis en Viagra. Het is het meest gemelde directe gevolg van hoe die middelen hun werk doen. Bij sildenafil en vardenafil staat hoofdpijn op de bijsluiter als zeer vaak voorkomende bijwerking, wat betekent dat meer dan één op de tien gebruikers ermee te maken krijgt.

De pijn ontstaat omdat het middel doet wat het moet doen. Alleen dan op een andere plek dan bedoeld. Wie begrijpt waarom dat zo is, ziet ook waarom hoofdpijn bij PDE5-remmers bij de één mild is en bij de ander alles bederft. En vooral: wat je er wel aan kunt doen.

Alvast 5 van de belangrijkste punten

De hoofdpijn is het gevolg van hetzelfde mechanisme dat de erectie mogelijk maakt, alleen dan op de verkeerde plek.
Bij ruim tien procent van de mannen slaat de pijn al na de eerste pil toe, en dat is gewoon normaal.
De pijn komt vaak in twee golven, en de tweede golf is meestal de heftigste.
Eén van de vier beschikbare middelen heeft aanzienlijk minder hoofdpijn in de cijfers.
Er zijn lokale alternatieven die de bloedvaten in je hoofd gewoon met rust laten.

Hoofdpijn is de meest gemelde bijwerking, wereldwijd

Sildenafil, tadalafil en vardenafil staan alle drie in het Nederlandse geneesmiddelenregister met hoofdpijn als meest gemelde klacht. Bij tadalafil meldt het Farmacotherapeutisch Kompas hoofdpijn in één tot tien procent van de gevallen, afhankelijk van dosering en indicatie. Bij gebruik voor pulmonale hypertensie, waar de dosis hoger ligt, komt hoofdpijn nog vaker voor.

Het Nederlands Huisartsen Genootschap ziet dezelfde realiteit. In de richtlijn voor behandeling van erectieproblemen staat dat het profiel van bijwerkingen van de vier beschikbare middelen vergelijkbaar is, met hoofdpijn als belangrijkste klacht. Het is dus geen zeldzaamheid en geen teken dat je het middel niet verdraagt. Het hoort er gewoon bij.

Wat er fysiek gebeurt in je hoofd

Een erectiepil werkt door het enzym PDE5 te blokkeren. Dat enzym breekt normaal gesproken een stofje genaamd cGMP af. Zolang cGMP hoog blijft, blijven de spieren rond de bloedvaten ontspannen. Die vasodilatatieVerwijding van bloedvaten, waardoor er meer bloed doorheen kan stromen. zorgt ervoor dat er meer bloed naar de penis kan stromen.

Lees ook: hoofdpijn door erectiepillen

Het probleem is dat PDE5 niet alleen in de penis zit. Het enzym komt ook voor in bloedvaten elders in het lichaam, inclusief de vaten rond de hersenvliezen. Als die vaten verwijden, rekken ze aan pijngevoelige zenuwuiteinden. En dan voel je het. Opvallend is dat onderzoek met beeldvorming laat zien dat PDE5-remmers bij gewone doseringen de grote hersenslagaders niet meetbaar verwijden. De pijn komt dus vooral uit de kleinere vaten rond het harde hersenvlies.

De hoofdpijn komt vaak in twee golven

De eerste golf ontstaat binnen een tot twee uur na inname, wanneer de pil zijn piek bereikt in je bloed. Dat is de directe fase, veroorzaakt door de verwijding van de vaten zelf. De pijn is dan vaak kloppend en voelt als druk achter de ogen of op het voorhoofd.

De tweede golf is wat sluipender. Stikstofmonoxide stimuleert namelijk ook de afgifte van CGRPCalcitonin Gene-Related Peptide, een stofje dat via het zenuwstelsel neurogene ontsteking en pijn kan veroorzaken. in het trigeminovasculaire systeemHet netwerk van zenuwen dat de bloedvaten rond de hersenvliezen innerveert en een sleutelrol speelt bij migraine., en dat zorgt voor neurogene ontsteking en extra gevoeligheid van de zenuwen. Die tweede fase voelt vaak heftiger en lijkt sterk op migraine. Voor mannen met een aanleg ervoor is het vaak ook écht een aanval.

Lees ook: Melanotan II — werking & risico

Waarom de pijn bij jou zo heftig is en bij je buurman niet

Niet iedereen reageert hetzelfde op dezelfde dosis. De reden zit deels in je genen. PDE5-remmers beïnvloeden ook andere enzymen van de PDE-familie, en hoe gevoelig je bent voor die nevenwerking verschilt sterk per persoon. Mannen met een aanleg voor migraine of clusterhoofdpijn reageren vaak heftiger, omdat hun zenuwen al gevoeliger zijn voor verwijding van bloedvaten.

Ook de route naar je brein telt. Deze middelen passeren de bloed-hersenbarrière nauwelijks. Het effect in je hoofd komt dus bijna volledig van buitenaf, via de vaten in de hersenvliezen. Dat verklaart waarom de pijn vaak kloppend aanvoelt en op één kant zit.

Tot slot doen dosering en timing mee. Een hogere dosis betekent sterkere verwijding, en dus vaker pijn. Bij sildenafil 100 mg meldt rond de 28 procent van de mannen hoofdpijn, bij sildenafil 50 mg zakt dat percentage flink. Wie altijd de maximale dosis slikt, pakt het probleem dus in feite zelf groter.

Voor- en nadelen van PDE5-remmers bij hoofdpijngevoeligheid

Voordelen

De hoofdpijn is meestal mild tot matig en zakt binnen enkele uren weg.
Er zijn vier verschillende middelen, dus als het ene niet verdragen wordt, kan het andere wel werken.
Bij lagere doseringen daalt de kans op hoofdpijn merkbaar.
Voor wie echt niet verder komt, bestaan er lokale alternatieven zonder systemische werking.

Nadelen

Voor mannen met aanleg voor migraine kan de pijn echt invaliderend zijn.
De pijn kan de intimiteit verstoren waar het middel juist voor bedoeld was.
Bij tadalafil kan de klacht tot 36 uur na inname blijven hangen door de lange halfwaardetijd.
Gewone pijnstillers helpen wel iets, maar niet altijd genoeg.

Verschillen tussen de vier beschikbare middelen

Sildenafil (Viagra), tadalafil (Cialis), vardenafil (Levitra) en avanafil (Spedra) zijn allemaal PDE5-remmers, maar ze verschillen in hoe selectief ze zijn. Hoe minder een middel ook andere enzymen van dezelfde familie raakt, hoe minder bijwerkingen je in principe krijgt. Sildenafil raakt bijvoorbeeld ook PDE6 in het netvlies, wat de blauwe waas verklaart die sommige gebruikers zien. Tadalafil raakt juist PDE11 in de spieren, wat de rugpijn en spierpijn verklaart die specifiek bij dit middel opduiken.

Avanafil is de nieuwste van de vier en heeft de hoogste selectiviteit voor PDE5. Uit gepoolde trialdata is berekend dat bij avanafil 200 mg ongeveer 9,3 procent van de gebruikers hoofdpijn rapporteert, tegenover 12,8 procent bij sildenafil 100 mg, 14,5 procent bij tadalafil 20 mg en 16 procent bij vardenafil 20 mg. Het verschil is niet enorm, maar voor wie echt last heeft kan het net wat schelen.

De tadalafil-hoofdpijn heeft nog één eigen trek. Het middel blijft veel langer in het bloed dan de andere drie. Dat betekent dat de pijn zich ook verspreid over een langere periode kan manifesteren. Wie vrijdag een tablet neemt, kan zondag nog wat voelen. Bij sildenafil is dat vrijwel nooit het geval.

Tadalafil: de weekendpil versus de dagelijkse lage dosis

De 20 mg tadalafil die als ‘weekendpil’ bekend staat geeft bij 11 tot 15 procent van de gebruikers hoofdpijn. Dat komt vooral door de piek in de plasmaconcentratie enkele uren na inname. Die piek is de kern van het probleem. Geen piek, minder pijn.

Voor wie tadalafil prettig vindt maar moeite heeft met de hoofdpijn bestaat een alternatieve route. Een dagelijkse lage dosis van 2,5 tot 5 mg houdt het middel continu op een laag niveau in je bloed, zonder scherpe pieken. De incidentie van hoofdpijn daalt daarmee naar ongeveer 3 tot 6 procent. Het vraagt wel dagelijkse inname, maar levert meer spontaniteit op en aanzienlijk minder klachten.

Verklarende woordenlijst

PDE5: Fosfodiësterase type 5, een enzym dat cGMP afbreekt en zo de spierontspanning in bloedvaten beëindigt.
cGMP: Cyclisch guanosinemonofosfaat, een boodschappermolecuul dat ervoor zorgt dat spieren rond bloedvaten ontspannen.
Vasodilatatie: Verwijding van bloedvaten, waardoor er meer bloed doorheen kan stromen.
Stikstofmonoxide (NO): Een gas dat het lichaam zelf maakt en dat de aanmaak van cGMP op gang brengt.
Trigeminovasculair systeem: Het netwerk van zenuwen rond de hersenvliezen dat een sleutelrol speelt bij migraine.
CGRP: Een zenuwstofje dat neurogene ontsteking veroorzaakt en betrokken is bij migrainepijn.
Halfwaardetijd: De tijd die het lichaam nodig heeft om de helft van een stof weer af te breken.
Endotheel: De binnenbekleding van bloedvaten, verantwoordelijk voor de aanmaak van stikstofmonoxide.
RCVS: Reversibel cerebraal vasoconstrictiesyndroom, een zeldzame aandoening met plotselinge, extreme hoofdpijn.

Wat je kunt doen om de hoofdpijn te verzachten

De eerste stap is simpel. Drink genoeg water rond het moment van inname. PDE5-remmers hebben een mild vochtafdrijvend effect, en seksuele activiteit zelf kost ook vocht door transpiratie. Wie al iets uitgedroogd is, krijgt de vaatverwijding harder aan. Een lichte maaltijd voor inname helpt ook. Alleen niet te vet, want vet voedsel vertraagt de opname van sildenafil merkbaar.

Een paracetamol een half uur voor inname helpt bij sommige mannen preventief. Ibuprofen kan krachtiger zijn op de vasculaire pijncomponent. Wie al bloeddrukverlagers of andere hart- en vaatmedicijnen slikt, overlegt dit wel even met de huisarts. Matig gebruikte cafeïne, bijvoorbeeld een espresso, kan de pijn ook wat temperen doordat cafeïne zelf de vaten in het hoofd juist wat vernauwt.

Wat al wel eens verschil maakt, is de dosering verlagen. Veel mannen denken dat meer beter is, maar dat werkt zo niet. Een lagere dosis kan dezelfde erectie geven met duidelijk minder hoofdpijn. Alcohol rondom inname is wat je beter beperkt. Alcohol is zelf een vaatverwijder en vochtafdrijvend, en versterkt dus precies de mechanismen die de hoofdpijn aansturen.

De rol van leefstijl en gezonde bloedvaten

Er zit een logica onder die vaak over het hoofd wordt gezien. Hoe beter je vaten functioneren, hoe minder medicatie je nodig hebt voor hetzelfde effect. En minder medicatie betekent bijna altijd minder hoofdpijn. Het endotheelDe binnenbekleding van bloedvaten, verantwoordelijk voor de aanmaak van stikstofmonoxide., de binnenbekleding van je bloedvaten, maakt zelf stikstofmonoxide aan. Dat is precies de stof die de cascade in gang zet die een erectie mogelijk maakt.

Stoppen met roken, meer bewegen en een dieet rijk aan nitraten uit bladgroenten en bieten ondersteunen die natuurlijke productie. Ook supplementen zoals L-arginine, vitamine D, foliumzuur en ginseng worden onderzocht op hun bijdrage aan de functie van het endotheel. Ze genezen de hoofdpijn niet, maar ze kunnen wel helpen om de benodigde dosis PDE5-remmer omlaag te brengen. En dat is precies waar het om gaat.

Lokale alternatieven wanneer orale middelen echt niet werken

Voor mannen bij wie de hoofdpijn ondragelijk blijft, ongeacht dosis of merk, bestaan er behandelingen die de bloedvaten in het hoofd gewoon met rust laten. Omdat deze middelen lokaal werken, komen ze nauwelijks in de algemene bloedsomloop terecht. Hoofdpijn hoort er daardoor niet bij.

Alprostadil in de vorm van een crème (Vitaros) wordt aangebracht op de opening van de plasbuis en werkt binnen ongeveer vijf tot dertig minuten. Voor wie een injectie durft, is Caverject een zeer betrouwbare optie, waarbij een kleine hoeveelheid alprostadil in de zijkant van de penis wordt gespoten. Een urethrale pellet (MUSE) werkt via hetzelfde principe als de crème, maar dan als kleine staafje in de plasbuis.

Een volledig medicatievrije optie is de vacuümpomp. Dat is een mechanisch hulpmiddel dat bloed naar de penis trekt. Geen stikstofmonoxide, geen cGMP, geen hoofdpijn. Voor veel mannen klinkt het technisch, maar het is een erkende behandeloptie binnen de urologie en kan een prima route zijn naar een sterkere erectie zonder systemische last.

Wanneer de hoofdpijn een alarmsignaal is

Een milde, kloppende hoofdpijn die een paar uur na de pil opkomt en daarna wegzakt, is normaal en ongevaarlijk. Maar er zijn situaties waarin je toch beter direct medische hulp zoekt. Plotselinge, extreme pijn die binnen een minuut zijn maximum bereikt, wordt ook wel een donderslaghoofdpijn genoemd. Dat kan wijzen op RCVSReversibel cerebraal vasoconstrictiesyndroom, waarbij de hersenslagaders zich plotseling samentrekken en een beroerte kunnen veroorzaken., een zeldzame maar ernstige aandoening van de vaten in de hersenen.

Ook alarmerend zijn uitvalsverschijnselen, verwardheid, een scheef gezicht of spraakproblemen. Dat kunnen tekenen zijn van een beroerte. Plotseling gezichtsverlies in één of beide ogen is al even urgent en kan wijzen op een zeldzame complicatie aan de oogzenuw. Nekstijfheid of koorts horen daar ook bij. In al die gevallen bel je direct 112.

En dan is er nog de gevaarlijkste combinatie: PDE5-remmers samen met nitraten. Denk aan middelen tegen angina pectoris, of aan recreatieve ‘poppers’. Beide geven zelf al een krachtig vaatverwijdend effect, en samen met een erectiepil kan dat een levensgevaarlijk lage bloeddruk geven. Altijd vermijden, ook bij twijfel.

De biologische eye-opener

Je lichaam maakt elke dag zelf stikstofmonoxide aan, en dat is precies de stof die de hele cascade in gang zet die een erectie mogelijk maakt. Een gezonde productie van stikstofmonoxide via voeding, beweging en een rookvrije leefstijl betekent dat je vaten soepeler blijven, en dat je in principe minder PDE5-remmer nodig hebt om hetzelfde resultaat te krijgen. Minder pil betekent bijna altijd minder hoofdpijn. Het lijkt een omweg, maar het is de meest onderschatte route naar een sterke erectie zonder de ellende achteraf.

Conclusie

De hoofdpijn bij Cialis of Viagra is ingebouwd in de werking zelf. Het is het bewijs dat het middel doet wat het moet doen, alleen gebeurt dat ook in vaten die je daar liever niet bij had betrokken. Voor de meeste mannen is het een milde last, voor sommigen wel een echte rem op het seksleven.

Wie er steeds last van heeft, hoeft niet te stoppen met de behandeling van erectieproblemen. Er zijn vier orale middelen met elk een eigen profiel, een dagelijkse lage dosis kan de pieken wegnemen, en lokale alternatieven omzeilen het probleem volledig. Leefstijl en gezonde bloedvaten verlagen de benodigde dosis vaak merkbaar. Het gesprek met de huisarts of uroloog blijft dan gewoon het meest waardevolle wat je kunt doen.

Geraadpleegde bronnen:

De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.

Farmacotherapeutisch Kompas – sildenafil – Nederlandse referentie voor bijwerkingen en doseringen van sildenafil.
Farmacotherapeutisch Kompas – tadalafil – Officiële Nederlandse productinformatie voor tadalafil.
Farmacotherapeutisch Kompas – erectiele disfunctie – Nederlandse richtlijn voor de behandeling van erectieproblemen.
Efficacy and safety of avanafil vs sildenafil (PMC) – Vergelijkende analyse van hoofdpijnincidentie tussen vier PDE5-remmers.
Future targets for migraine treatment beyond CGRP (PMC) – Overzichtsartikel over het mechanisme waarmee PDE5-remmers via het trigeminovasculaire systeem hoofdpijn veroorzaken.
Differential effects of PDE5 inhibitors in cerebral arteries (PMC) – Onderzoek naar het ontbreken van meetbare verwijding van de middencerebrale slagader bij normale doseringen.
The subtleties between phosphodiesterase inhibitors (PMC) – Overzicht van de verschillen in selectiviteit en bijwerkingenprofielen tussen de vier beschikbare middelen.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt de hoofdpijn van Cialis of Viagra meestal?

Bij sildenafil en vardenafil duurt de hoofdpijn gemiddeld een tot vier uur. Bij tadalafil kan hij door de lange werkingsduur tot 36 uur aanhouden, al wordt hij meestal mild na de eerste uren.

Welk merk geeft de minste hoofdpijn?

Avanafil (Spedra) komt in gepoolde analyses het gunstigste uit de cijfers voor hoofdpijn. Het verschil met de andere drie is reëel, maar per persoon kan de reactie toch anders zijn.

Helpt de dagelijkse lage dosis tadalafil echt tegen hoofdpijn?

Ja, bij de meeste mannen wel. Door de continue lage concentratie in het bloed blijven de pieken uit die juist de hoofdpijn aansturen. De incidentie daalt daarmee van 11 tot 15 procent naar ongeveer 3 tot 6 procent.

Mag ik een pijnstiller combineren met een erectiepil?

Paracetamol is meestal veilig te combineren en kan preventief worden ingenomen. Ibuprofen kan ook, maar overleg dat wel met een arts als er al hart- of bloeddrukmedicatie wordt geslikt.

Waarom krijg ik pas uren na de seks hoofdpijn?

De pijn komt vaak in twee golven. De eerste ontstaat direct door vaatverwijding, de tweede door afgifte van het stofje CGRP via het trigeminovasculaire systeem. Die tweede golf is meestal heftiger en kan uren later opkomen.

Zijn er alternatieven zonder risico op hoofdpijn?

Ja. Lokale middelen zoals alprostadil-crème (Vitaros), de urethrale pellet (MUSE) en de injectievorm (Caverject) werken direct in de penis en veroorzaken vrijwel nooit hoofdpijn. Ook een vacuümpomp is een medicatievrije optie.

Wanneer is hoofdpijn een alarmsignaal?

Bij extreme, plotseling opkomende pijn die binnen een minuut zijn maximum bereikt, bij uitvalsverschijnselen, bij verwardheid, bij plotseling gezichtsverlies of bij nekstijfheid en koorts. Bel dan direct 112.