Onderzoekers van de University of Eastern Finland, het Karolinska Institutet en Griffith University ontdekten dat mensen met een bipolaire stoornis minder vaak psychiatrisch hoefden te worden opgenomen wanneer zij semaglutide gebruikten, de werkzame stof in Ozempic en Wegovy. De uitkomst wijst erop dat sommige GLP-1-receptoragonisten (GLP-1RA’s) mogelijk ook invloed hebben op processen in de hersenen, naast hun werking op de bloedsuikerspiegel en eetlust.
Volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie over 2021 hebben wereldwijd naar schatting 37 miljoen mensen een bipolaire stoornis, ongeveer één op de 200 mensen. De aandoening veroorzaakt terugkerende periodes van depressie en een uitzonderlijk opgewekte of prikkelbare stemming. Ernstige episodes kunnen leiden tot een psychiatrische opname.
Diabetes en obesitas komen eveneens relatief vaak voor bij mensen met een bipolaire stoornis. Leefstijl, medicijngebruik, erfelijke aanleg en andere factoren kunnen daarbij een rol spelen. Mogelijk liggen aan deze aandoeningen deels dezelfde lichamelijke mechanismen ten grondslag, waaronder ontstekingen, verstoringen in de stofwisseling en stress in lichaamscellen.
Alvast 5 van de belangrijkste punten
- Zweedse registergegevens over 14.694 mensen met een bipolaire stoornis, gevolgd tussen 2009 en 2024.
- Van hen gebruikten 5.200 mensen een GLP-1-receptoragonist; de rest kreeg andere diabetesmedicatie.
- In periodes met semaglutide lag de kans op een psychiatrische opname 21 procent lager.
- Bij liraglutide en dulaglutide vonden de onderzoekers dat verband niet terug in de gegevens.
- Het onderzoek vergelijkt dezelfde persoon met en zonder medicijn, en blijft toch observationeel.
Semaglutide hing samen met minder psychiatrische opnames
Om te onderzoeken of GLP-1-medicijnen invloed kunnen hebben op het verloop van psychiatrische klachten, analyseerden de onderzoekers landelijke gezondheidsgegevens uit Zweden. Het cohort bestond uit 14.694 mensen met een bipolaire stoornis die tussen 2009 en 2024 een middel tegen diabetes voorgeschreven kregen. Van hen gebruikten er 5.200 een GLP-1-receptoragonist.
Verklarende woordenlijst
- Hazard ratio: Getal dat aangeeft hoeveel vaker of hoeveel minder vaak een gebeurtenis optreedt in de ene periode dan in de andere.
- Betrouwbaarheidsinterval: Het bereik waarbinnen de werkelijke waarde volgens de gegevens waarschijnlijk ligt.
- Registeronderzoek: Onderzoek op gegevens die de overheid toch al bijhoudt over zorg, medicijnen en ziekenhuisopnames.
- Within-individual analyse: Vergelijking waarin dezelfde persoon in periodes met en zonder medicijn tegenover zichzelf wordt gezet.
- Gerandomiseerde gecontroleerde studie: Onderzoek waarin het lot bepaalt wie het middel krijgt en wie niet.
Wie semaglutide gebruikte, had 21 procent minder kans op een psychiatrische opname dan in periodes zonder GLP-1-medicijn (aangepaste hazard ratioGetal dat aangeeft hoeveel vaker of hoeveel minder vaak een gebeurtenis optreedt in de ene periode dan in de andere. 0,79, 95%-betrouwbaarheidsintervalHet bereik waarbinnen de werkelijke waarde volgens de gegevens waarschijnlijk ligt. 0,69 tot 0,91). De kans op een opname wegens terugval lag 17 procent lager (0,83, 0,69 tot 0,99). Beide intervallen blijven onder de 1, al reikt het tweede tot vlak daaronder.
Mark Taylor, hoogleraar aan de School of Medicine and Dentistry van Griffith University en tweede auteur van de studie, vat het resultaat zo samen.
“Mensen met een bipolaire stoornis die semaglutide gebruikten, ook bekend onder de merknamen Ozempic en Wegovy, werden aanzienlijk minder vaak psychiatrisch opgenomen dan in periodes waarin zij geen GLP-1-medicijn gebruikten,” aldus professor Taylor.
Dezelfde persoon in twee verschillende periodes
Het gaat om een registeronderzoekOnderzoek op gegevens die de overheid toch al bijhoudt over zorg, medicijnen en ziekenhuisopnames.. De gegevens komen uit landelijke Zweedse bestanden over voorgeschreven medicijnen en ziekenhuisopnames, en niet uit een proef die de onderzoekers zelf hebben opgezet. Zij kozen voor een within-individual analyseVergelijking waarin dezelfde persoon in periodes met en zonder medicijn tegenover zichzelf wordt gezet., waarin elke deelnemer tegenover zichzelf komt te staan.
Die opzet haalt veel verstorende factoren weg. Erfelijke aanleg, opleiding en de aard van de aandoening veranderen niet wanneer iemand een halfjaar later wel of geen semaglutide krijgt. Wat overblijft is een samenhang en geen bewezen effect. Mensen kregen het middel om een reden, en die reden kan de uitkomst hebben gekleurd.
Voor- en nadelen van semaglutide bij een bipolaire stoornis
Voordelen
- In periodes met semaglutide lag de kans op een psychiatrische opname 21 procent lager.
- De kans op een opname wegens terugval lag in diezelfde periodes 17 procent lager.
- Elke deelnemer is met zichzelf vergeleken, waardoor vaste persoonskenmerken buiten de vergelijking vallen.
- Het cohort beslaat vijftien jaar aan landelijke Zweedse gegevens over voorschriften en opnames.
Nadelen
- Het onderzoek is observationeel en laat daarom samenhang zien en geen oorzakelijk effect.
- Alleen bij semaglutide kwam het verband naar voren, bij liraglutide en dulaglutide niet.
- Waarom die middelen onderling verschillen, blijft in deze gegevens onbeantwoord.
- Zonder gerandomiseerde studie blijft onbekend of het middel opnames werkelijk voorkomt.
Mogelijke effecten die verder gaan dan de stofwisseling
GLP-1-receptoragonisten bootsen de werking na van een hormoon dat van nature in het lichaam voorkomt en betrokken is bij de regeling van de bloedsuikerspiegel, spijsvertering en eetlust. Wetenschappers onderzoeken steeds vaker of ditzelfde systeem ook invloed heeft op ontstekingen en andere processen in de hersenen.
Volgens de onderzoekers zou de werking van GLP-1 ontstekingen, stress in lichaamscellen en andere processen die samenhangen met een bipolaire stoornis kunnen verminderen. Als dit in vervolgonderzoek wordt bevestigd, zou de stemming stabieler kunnen worden en de kans op terugval kleiner.
“De bevindingen sluiten aan bij het groeiende aantal aanwijzingen dat GLP-1-receptoragonisten mogelijk voordelen hebben die verder gaan dan de behandeling van diabetes en obesitas. Daarmee vormen ze een veelbelovend onderwerp voor verder onderzoek naar bipolaire stoornissen.”
Het effect werd niet bij alle GLP-1-medicijnen gezien
Het verband werd specifiek gevonden bij semaglutide. Bij liraglutide en dulaglutide werd dezelfde afname van psychiatrische opnames niet gezien. Dat wijst erop dat mogelijke effecten op de geestelijke gezondheid per medicijn binnen deze groep kunnen verschillen.
Volgens professor Taylor is een gerandomiseerde gecontroleerde studieOnderzoek waarin het lot bepaalt wie het middel krijgt en wie niet. de logische volgende stap. Daarmee kan worden onderzocht of semaglutide daadwerkelijk leidt tot minder psychiatrische opnames en of het middel in de toekomst mogelijk een rol kan spelen bij de behandeling van een bipolaire stoornis.
Referentie: “Use of Glucagon-Like Peptide 1 Receptor Agonists and the Associated Risk of Hospitalisation in Bipolar Disorder, From a Nationwide Cohort, 2009–2024” door Heidi Taipale, Mark Taylor, Markku Lähteenvuo, Ellenor Mittendorfer-Rutz, Antti Tanskanen en Jari Tiihonen, 21 juni 2026, Acta Psychiatrica Scandinavica. DOI: 10.1111/acps.70120
De wetenschappelijke eye-opener
Het aardige aan deze opzet is dat de vergelijkingsgroep uit dezelfde mensen bestaat. Wie in 2014 nog geen semaglutide kreeg en in 2019 wel, levert allebei de periodes zelf aan. Erfelijkheid, jeugd en karakter liggen in die twee periodes gelijk, dus daar kan het verschil niet vandaan komen. Wat wél verschilt is de tijd zelf, met een ander behandelplan, een andere psychiater en een ander leven eromheen. Daarom blijft de vraag staan of het medicijn de opnames voorkwam, of de periode waarin het werd voorgeschreven.
Conclusie
Semaglutide hing in dit cohort samen met minder psychiatrische opnames, en dat verband hield stand toen de onderzoekers elke deelnemer met zichzelf vergeleken. Bij liraglutide en dulaglutide kwam het niet terug. Dat verschil binnen één groep medicijnen is het eigenlijke resultaat, en meteen het lastigste om te verklaren.
Voor wie vandaag een bipolaire stoornis heeft verandert er nog niets. Deze middelen zijn geregistreerd voor diabetes en overgewicht, en vijftien jaar Zweedse registers laten samenhang zien. Pas een gerandomiseerde studie kan uitwijzen of iemand er in de spreekkamer werkelijk iets aan heeft. Tot die tijd is dit een aanwijzing die het toetsen waard is.
Geraadpleegde bronnen:
De onderstaande referenties vormen de inhoudelijke onderbouwing van dit artikel.
- Acta Psychiatrica Scandinavica (2026) – De studie zelf, “Use of Glucagon-Like Peptide 1 Receptor Agonists and the Associated Risk of Hospitalisation in Bipolar Disorder, From a Nationwide Cohort, 2009–2024”, met het cohort en de hazard ratio’s.
- Wereldgezondheidsorganisatie – Factsheet met de schatting van 37 miljoen mensen met een bipolaire stoornis in 2021, ongeveer 0,5 procent van de wereldbevolking.
- Griffith University (2026) – Persbericht van 24 augustus. Daarin spreekt de universiteit over bijna 15.000 mensen die vijftien jaar lang een GLP-1-medicijn kregen; in de studie zelf gaat het om 14.694 mensen met een bipolaire stoornis die tussen 2009 en 2024 een middel tegen diabetes kregen, van wie 5.200 een GLP-1-receptoragonist.
- Europees Geneesmiddelenbureau (2024) – Het PRAC vond in april 2024 geen bewijs voor een oorzakelijk verband tussen GLP-1-receptoragonisten en zelfbeschadigend gedrag.
- Nature Communications (2026) – “Semaglutide attenuates neuroinflammation in male mice” van 9 juni 2026, het ontstekingsspoor achter de hersenhypothese, gemeten in muizen.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Wat vonden de onderzoekers bij mensen met een bipolaire stoornis?
In periodes waarin zij semaglutide gebruikten, lag de kans op een psychiatrische opname 21 procent lager. De kans op een opname wegens terugval lag 17 procent lager.
Hoeveel mensen zaten er in het onderzoek?
Het cohort bestond uit 14.694 mensen met een bipolaire stoornis die tussen 2009 en 2024 een middel tegen diabetes kregen. Van hen gebruikten 5.200 mensen een GLP-1-receptoragonist.
Betekent dit dat semaglutide een bipolaire stoornis behandelt?
Nee. Het onderzoek laat samenhang zien en geen bewezen effect, en de onderzoekers vragen zelf om een gerandomiseerde gecontroleerde studie.
Gold het verband voor alle GLP-1-medicijnen?
Nee. Bij liraglutide en dulaglutide vonden de onderzoekers dezelfde afname van psychiatrische opnames niet terug.
Wat is een within-individual analyse?
Een vergelijking waarin dezelfde persoon in periodes met en zonder medicijn tegenover zichzelf wordt gezet. Vaste kenmerken zoals erfelijke aanleg vallen daardoor buiten de vergelijking.
